Yeni Fen Bilgisi Programı 2013

İLKÖĞRETİM KURUMLARI
(İLKOKULLAR ve ORTAOKULLAR)
FEN BİLİMLERİ DERSİ
(3, 4, 5, 6, 7 ve 8. SINIFLAR)
ÖĞRETİM PROGRAMI
T.C.
MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI
Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı
ANKARA 2013
FEN BİLİMLERİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMININ TEMELLERİ..................................................................... I
ÖĞRENME ALANLARI VE ÜNİTELER................................................................................................................ V
3. SINIF FEN BİLİMLERİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI................................................................................. 1
4. SINIF FEN BİLİMLERİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI................................................................................. 7
5. SINIF FEN BİLİMLERİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI............................................................................... 14
6. SINIF FEN BİLİMLERİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI............................................................................... 21
7 SINIF FEN BİLİMLERİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI................................................................................ 29
8. SINIF FEN BİLİMLERİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI............................................................................... 39
İÇİNDEKİLER
Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı
Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programının Vizyonu
Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programının vizyonu; “Tüm öğrencileri fen okuryazarı bireyler olarak
yetiştirmek” olarak tanımlanmıştır.
Araştıran-sorgulayan, etkili kararlar verebilen, problem çözebilen, kendine güvenen, işbirliğine
açık, etkili iletişim kurabilen, sürdürülebilir kalkınma bilinciyle yaşam boyu öğrenen fen okuryazarı
bireyler; fen bilimlerine ilişkin bilgi, beceri, olumlu tutum, algı ve değere; fen bilimlerinin teknolojitoplum-
çevre ile olan ilişkisine yönelik anlayışa ve psikomotor becerilere sahiptir.
Fen okuryazarı bireyler, fen bilimlerine ilişkin temel bilgilere (Biyoloji, Fizik, Kimya, Yer, Gök
ve Çevre Bilimleri, Sağlık ve Doğal Afetler) ve doğal çevrenin keşfedilmesine yönelik bilimsel süreç
becerilerine sahiptir. Bu bireyler, kendilerini toplumsal sorunlarla ilgili problemlerin çözümü konusunda
sorumlu hisseder, yaratıcı ve analitik düşünme becerileri yardımıyla bireysel veya işbirliğine
dayalı alternatif çözüm önerileri üretebilirler. Bunlara ek olarak fen okuryazarı bir birey, bilgiyi araştırır,
sorgular ve zamanla değişebileceğini kendi akıl gücü, yaratıcı düşünme ve yaptığı araştırmalar
sonucunda fark eder. Bilginin zihinsel süreçlerde işlenmesinde, bireyin içinde bulunduğu kültüre ait
değerlerin, toplumsal yapının ve inançların etkili olduğunun farkındadır. Fen okuryazarı bireyler,
sosyal ve teknolojik değişim ve dönüşümlerin fen ve doğal çevreyle olan ilişkisini kavrar. Ayrıca,
fen bilimleri alanında kariyer bilincine sahip olan bu bireyler, bu alanda görev almak istemeseler
bile fen bilimleri ile ilişkili mesleklerin, toplumsal sorunların çözümünde önemli bir rolü olduğunun
farkındadır.
FEN BİLİMLERİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMININ TEMELLERİ
I
Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı
Bilgi Beceri Duyuş Fen-Teknoloji-Toplum-Çevre
a. Canlılar ve Hayat
b. Madde ve Değişim
c. Fiziksel Olaylar
ç. Dünya ve Evren
a. Bilimsel Süreç Becerileri
b. Yaşam Becerileri
- Analitik düşünme
- Karar verme
- Yaratıcı düşünme
- Girişimcilik
- İletişim
- Takım çalışması
a. Tutum
b. Motivasyon
c. Değerler
ç. Sorumluluk
a. Sosyo-Bilimsel Konular
b. Bilimin Doğası
c. Bilim ve Teknoloji ilişkisi
ç. Bilimin Toplumsal Katkısı
d. Sürdürülebilir Kalkınma Bilinci
e. Fen ve Kariyer Bilinci
Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programının Amaçları
Fen Bilimleri dersi öğretim programı 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu’nun 2. maddesinde
ifade edilen Türk Milli Eğitiminin genel amaçları ile Türk Milli Eğitimin Temel İlkeleri esas alınarak
hazırlanmıştır.
Tüm bireylerin fen okuryazarı olarak yetişmesini amaçlayan Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı’nın
temel amaçları şunlardır:
1. Biyoloji, Fizik, Kimya, Yer, Gök ve Çevre Bilimleri, Sağlık ve Doğal Afetler hakkında temel
bilgiler kazandırmak,
2. Doğanın keşfedilmesi ve insan-çevre arasındaki ilişkinin anlaşılması sürecinde, bilimsel süreç
becerilerini ve bilimsel araştırma yaklaşımını benimseyip karşılaşılan sorunlara çözüm üretmek,
3. Bilimin toplumu ve teknolojiyi, toplum ve teknolojinin de bilimi nasıl etkilediğine ilişkin farkındalık
geliştirmek,
4. Birey, çevre ve toplum arasındaki karşılıklı etkileşimi fark etmek ve toplum, ekonomi, doğal
kaynaklara ilişkin sürdürülebilir kalkınma bilincini geliştirmek,
5. Fen bilimleri ile ilgili kariyer bilinci geliştirmek,
6. Günlük yaşam sorunlarına ilişkin sorumluluk alınmasını ve bu sorunları çözmede fen bilimlerine
ilişkin bilgi, bilimsel süreç becerileri ve diğer yaşam becerilerinin kullanılmasını sağlamak,
7. Bilim insanlarının bilimsel bilgiyi nasıl oluşturduğunu, oluşturulan bu bilginin geçtiği süreçleri
ve yeni araştırmalarda nasıl kullanıldığını anlamaya yardımcı olmak,
8. Bilimin, tüm kültürlerden bilim insanlarının ortak çabası sonucu üretildiğini anlamaya katkı
sağlamak ve bilimsel çalışmaları takdir etme duygusunu geliştirmek,
9. Bilimin, teknolojinin gelişmesi, toplumsal sorunların çözümü ve doğal çevredeki ilişkilerin
anlaşılmasına olan katkısını takdir etmeyi sağlamak,
10. Doğada meydana gelen olaylara ilişkin merak, tutum ve ilgi geliştirmek,
11. Bilimsel çalışmalarda güvenliğin önemini fark ettirmek ve uygulamaya katkı sağlamak,
12. Sosyo-bilimsel konuları kullanarak bilimsel düşünme alışkanlıklarını geliştirmektir.
II
Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı
Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programının Temel Yaklaşımı
Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programında araştırma-sorgulamaya dayalı öğrenme yaklaşımı temel
alınmıştır.
Öğretmen-Öğrenci Rolü
Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programında öğrenme ve öğretme kuram ve uygulamaları açısından
bütüncül bir bakış açısı benimsenmesine rağmen; genel olarak öğrencinin, kendi öğrenmesinden
sorumlu olduğu, öğrenme sürecine aktif katılımının sağlandığı bilgiyi kendi zihninde yapılandırmaya
olanak tanıyan araştırma-sorgulamaya dayalı öğrenme stratejisi benimsenir. Öğrenme ve öğretme
sürecinde öğretmen, kolaylaştırıcı ve yönlendirici rollerini üstlenirken öğrenci, bilginin kaynağını
araştıran, sorgulayan, açıklayan ve tartışan birey rolünü üstlenir. Bu yaklaşımın benimsendiği ve
uygulandığı sınıflarda, öğrencilerin kendi görüşlerini rahatça açıklayabilecekleri demokratik bir sınıf
atmosferi oluşturulur. Kendi düşüncesini öğrencisine kabul ettirme üzerine kurulu öğretmen-öğrenci
tartışmaları veya soru-cevap-değerlendirme şeklindeki karşılıklı konuşmalardan uzak durulur.
Öğretmen, fen bilimlerinin değerini, önemini ve bilimsel bilgiye ulaşmanın sorumluluk ve heyecanını
öğrencileriyle paylaşan ve aynı zamanda sınıfındaki araştırma sürecini yönlendiren bir rehber
rolündedir. Öğretmen, öğrencilerinde araştırma ruhu ve duygusunu ve bilimsel düşünce tarzını geliştirmek
için onları cesaretlendirir ve uygulamalarda bilimsel etik ilkelerinin benimsenmesini sağlar.
Öğrenciler, akranları ile birlikte bir bilgiyi araştırıp sorgularken etkili iletişim ve işbirliği gerçekleştirir.
Benimsenen Strateji ve Yöntemler
Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programına göre derslerin planlanması ve uygulanmasında öğrencinin
aktif, öğretmenin ise rehber ve yönlendirici olacağı öğrenme ortamları (problem, proje,
argümantasyon, işbirliğine dayalı öğrenme vb.) temel alınmıştır. Öğrencilerin fen bilimleri alanındaki
bilgiyi anlamlı ve kalıcı olarak öğrenebilmeleri için sınıf içi ve okul dışı öğrenme ortamları,
araştırma-sorgulamaya dayalı öğrenme stratejisine göre tasarlanır. Bu bağlamda informal öğrenme
ortamlarından da (bilim, sanat ve arkeoloji müzeleri, hayvanat bahçesi, doğal ortamlar vb.) faydalanılır.
Araştırma-sorgulama süreci, sadece “keşfetme ve deney” olarak değil, “açıklama ve argüman”
oluşturma süreci olarak da ele alınır. Araştırma-sorgulamaya dayalı öğrenme; öğrencilerin
çevrelerindeki her şeyi keşfetme isteği duydukları, etraflarındaki doğal ve fiziksel dünyayı sağlam
gerekçelerle açıklamalarda bulunarak güçlü argümanlar kurdukları, fen bilimlerinden heyecan duyan
ve değerini bilen bireyler olarak yetiştikleri, kısacası birer bilim insanı gibi yaparak-yaşayarak-düşünerek
bilgiyi kendi zihninde oluşturduğu öğrenci merkezli bir öğrenme yaklaşımıdır. Öğretmenler,
öğrencilerinin fikirlerini rahatça ifade edebildikleri, düşüncelerini farklı gerekçelerle destekleyebildikleri
ve arkadaşlarının iddialarını çürütmek amacıyla karşıt argümanlar geliştirebildikleri diyaloglar
içerisinde yer almalarını sağlar. Karşıt argümanları içeren yazılı veya sözlü tartışmalarda öğretmenler,
öğrencilerinin geçerli verilere dayalı oluşturdukları iddiaları, haklı gerekçelerle sundukları
tartışmalarda yönlendirici ve rehber rolü üstlenir.
III
Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı
Ölçme ve Değerlendirme Anlayışı
Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programında, öğrencilerin süreç içerisinde izlenmesi, yönlendirilmesi,
öğrenme güçlüklerinin belirlenerek giderilmesi, anlamlı ve kalıcı öğrenmenin desteklenmesi
amacıyla sürekli geri bildirimin sağlanmasına yönelik bir ölçme-değerlendirme anlayışı benimsenmiştir.
Sonuçta elde edilen sayısal değerlerin anlam kazanabilmesi, öğrencinin gelişiminin izlenmesi
ve bu gelişime bağlı olarak öğrencinin yönlendirilmesi, programda önemsenen ilkeler arasındadır.
Ölçme-değerlendirmede esas alınan bakış açısı, ürün kadar sürecin de değerlendirildiği bir ölçme ve
değerlendirme anlayışına dayanmaktadır. Bu nedenle, sürecin sonunda öğrencinin ortaya koyduğu
öğrenme ürünü ile birlikte gösterdiği performansın da değerlendirilmesi önerilmektedir. Programda
geleneksel ölçme araçları ile elde edilen sayısal verilerin tek başına anlam ifade etmediğinden yola
çıkılarak, tamamlayıcı ölçme araç ve tekniklerinin kullanılması önerilmektedir. Bu araç ve teknikler,
öğrencilere bilgi, beceri, duyuş ve diğer performanslarını sergileyebilecekleri çoklu fırsatlar sunacaktır.
Tamamlayıcı ölçme araç ve tekniklerinin kullanımı ile birlikte sürece dönük değerlendirme
yaklaşımına önem verilerek öğrencinin kendini ve akranını değerlendirme şansı bulduğu öz ve akran
değerlendirme yaklaşımları benimsenmiştir. Ayrıca, öğrencilerin öğrenme süreci ve bu süreç sonundaki
performanslarını izlemek ve değerlendirmek için teknolojiden de faydalanılır.
IV
Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı
Fen Bilimleri Dersinin Yapısı
Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programında, tüm öğrencilerin fen okuryazarı olması vizyonunun
gerçekleştirilebilmesi için Canlılar ve Hayat, Madde ve Değişim, Fiziksel Olaylar ve Dünya ve Evren
konu alanları ile Beceri, Duyuş, Fen-Teknoloji-Toplum-Çevre (FTTÇ) öğrenme alanları belirlenmiştir.
Öğretim programı, bu konu alanlarını temel alarak hazırlanmasına karşın bilimsel süreç becerileri,
yaşam becerileri, duyuş ve FTTÇ öğrenme alanları ile ilişkilendirilmiştir. Kazanımlar, bilimsel bilginin;
beceri, duyuş ve günlük yaşamla olan ilişkisi dikkate alınarak tasarlanmıştır. Sonuç olarak Fen Bilimleri
konu alanları, sadece temel fen kavram ve ilkelerini değil, aynı zamanda bu ders kapsamında
öğrencilere kazandırılması gereken beceri, duyuş ve FTTÇ ilişkilerini de içermektedir.
Fen Bilimleri Dersi “Bilgi” Öğrenme Alanı
Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programında yer alan “Bilgi” öğrenme alanı aşağıdaki alt alanlardan
oluşmaktadır.
a. Canlılar ve Hayat: Bu konu alanında çeşitli canlıların kendilerine özgü özelliklerini, canlılardaki
çeşitliliği; üreme, büyüme, gelişme ve değişimi; canlılarda yapı, organ ve sistemler; canlıların
çevreleri ve diğer canlılarla olan etkileşimlerinin araştırılması, incelenmesi ve keşfedilmesine ilişkin
bilimsel bilgiler yer almaktadır.
b. Madde ve Değişim: Bu konu alanında madde, maddenin özellikleri ve maddede meydana gelen
değişimlerin araştırılması, incelenmesi ve keşfedilmesine ilişkin bilimsel bilgiler yer almaktadır.
c. Fiziksel Olaylar: Bu konu alanında ışık, ses, elektrik gibi farklı enerji çeşitleri, hareket ve kuvvet
kavramları, bunların nitelikleri ve etkileşimlerinin araştırılması, incelenmesi ve keşfedilmesine
ilişkin bilimsel bilgiler yer almaktadır.
ç. Dünya ve Evren: Bu konu alanında Dünya ve evrenin özellikleri, yapısı ve meydana gelen değişimlerin
araştırılması, incelenmesi ve keşfedilmesine ilişkin bilimsel bilgiler yer almaktadır.
Fen Bilimleri Dersi “Beceri” Öğrenme Alanı
Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programında yer alan “Beceri” öğrenme alanı aşağıdaki alt alanlardan
oluşmaktadır.
a. Bilimsel Süreç Becerileri: Bu alan; gözlem yapma, ölçme, sınıflama, verileri kaydetme, hipotez
kurma, verileri kullanma ve model oluşturma, değişkenleri değiştirme ve kontrol etme, deney yapma
gibi bilim insanlarının çalışmaları sırasında kullandıkları becerileri kapsamaktadır.
b. Yaşam Becerileri: Bu alan; bilimsel bilgiye ulaşılması ve bilimsel bilginin kullanılmasına ilişkin
analitik düşünme, karar verme, yaratıcılık, girişimcilik, iletişim ve takım çalışması gibi temel yaşam
becerilerini kapsamaktadır.
ÖĞRENME ALANLARI VE ÜNİTELER
V
Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı
Fen Bilimleri Dersi “Duyuş” Öğrenme Alanı
Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programında yer alan “Duyuş” öğrenme alanı aşağıdaki alt alanlardan
oluşmaktadır.
a. Tutum: Fen bilimlerine yönelik olumlu tutum geliştirme ve fen bilimlerini öğrenmekten hoşlanma,
bu alanın kapsamını oluşturmaktadır.
b. Motivasyon: Fen bilimleri ile ilgili çalışmalarda istekli olma ve bu çalışmalara gönüllü katılım
sağlama, bu alanın kapsamını oluşturmaktadır
c. Değer: Fen bilimleri araştırmalarına ve bu araştırmaların, teknoloji-toplum-çevre ve günlük
yaşam ilişkisine olan katkısına değer verme, bu alanın kapsamını oluşturmaktadır.
ç. Sorumluluk: Bilimsel bilgiyi geliştirmenin hem kendisi hem de toplumun diğer bireyleri için
önemli olduğunu fark ederek bu konuda kendisini yükümlü hissetmesi anlamına gelmektedir.
Fen Bilimleri Dersi “Fen-Teknoloji-Toplum-Çevre (FTTÇ)” Öğrenme Alanı
Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programında yer alan “Fen-Teknoloji-Toplum-Çevre” öğrenme
alanı aşağıdaki alt alanlardan oluşmaktadır.
a. Sosyo-Bilimsel Konular: Bilim ve teknoloji ile ilgili sosyo-bilimsel problemlerin çözümüne
yönelik bilimsel ve ahlaki muhakeme becerilerini kapsamaktadır.
b. Bilimin Doğası: Bilimin ne olduğu, bilimsel bilginin nasıl ve ne amaçla oluşturulduğu, bilginin
geçtiği süreçleri, bilginin zamanla değişebileceğini ve bilginin yeni araştırmalarda nasıl kullanıldığını
anlamayı kapsamaktadır.
c. Bilim ve Teknoloji İlişkisi: Bilim ve teknolojinin karşılıklı etkileşimi ve birbirlerine olan katkısına
yönelik anlayışı kapsamaktadır.
ç. Bilimin Toplumsal Katkısı: Bilimsel bilginin toplumsal gelişime ve toplumsal sorunların çözümüne
olan katkısını anlamayı kapsamaktadır.
d. Sürdürülebilir Kalkınma: Doğal kaynakların tasarruflu kullanılarak gelecek nesillerin ihtiyaçlarının
karşılanmasına olanak tanınması, tasarruflu kullanımın bireysel, toplumsal ve ekonomik faydalarına
ilişkin bilinç geliştirmeyi kapsamaktadır.
e. Fen ve Kariyer Bilinci: Fen bilimleri alanındaki mesleklerin farkında olma ve bu mesleklerin
bilimsel bilginin gelişimine yaptığı katkıya ilişkin bilinç geliştirmeyi kapsamaktadır.
VI
Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı
Programın Uygulanmasıyla ilgili Esaslar
Programın uygulanmasında, 3. ve 4. sınıflarda yapılandırılmış araştırma-sorgulama, 5. ve 6. sınıflarda
rehberli araştırma-sorgulama ve 7. ve 8. sınıflarda ise açık uçlu araştırma-sorgulama yaklaşımı
esas alınmıştır. Araştırma-sorgulama sürecinde yapılacak olan etkinliklerde, kolay ulaşılabilen,
maliyeti düşük, kullanımı kolay ve güvenlik açısından risk oluşturmayacak araç, gereç ve malzemelerin
kullanılması önerilmektedir. Bu etkinlikler, daha çok sınıf ortamında yapılacak tarzda tasarlanmalıdır;
ancak imkânlar dâhilinde informal öğrenme ortamları ve laboratuvar olanaklarından
faydalanılabilir. Okul, öğretmen ve öğrencilerin sahip oldukları teknolojik donanım dikkate alınarak,
araştırma-sorgulama sürecine teknolojinin entegrasyonu sağlanabilir.
Özel eğitime ihtiyacı olan öğrenciler için; özellikleri, eğitim performansları ve ihtiyaçları doğrultusunda
Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı temel alınarak “Bireyselleştirilmiş Eğitim (BEP)”
hazırlanmalı ve uygulanmalıdır. BEP’te yer alan kazanımlar belirlenirken bireylerin akademik, zihinsel,
sosyal ve bedensel özellikleri ile bireysel farklılığı dikkate alınarak gerekli uyarlamalar yapılmalı,
başarının değerlendirilmesinde bireylerin BEP’i dikkate alınmalıdır.
Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programının Sınıf - Ünite - Kazanım Organizasyonu ile İlgili
Esaslar
Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programında her sınıf düzeyi için belirtilen sınıf seviyesi sonunda
öğrencilerin sahip olması beklenen bilgi, beceri ve diğer yeterliklerinin ifade edildiği bir giriş kısmı
bulunmaktadır.
Ünite (Konu Alanları) ve Zaman Dağılımı tablosunda; belirtilen sınıf düzeyinde yer alan konu
alanları, ünite adları ve ünite numaraları ile bu üniteler için ön görülen süreler yer almaktadır.
Ünitelerin girişinde, kazandırılmak istenilen amaçlar genel olarak ifade edilmiştir. Ünite kapsamında
ele alınan konular numaralarla belirtilerek gruplandırılmış ve konuların işlenmesinde öngörülen
süreler belirtilmiştir. Bu süreler bir öneri niteliğinde olup, fiziki olanaklar, öğrencilerin hazır
bulunuşluk düzeyleri vb. faktörler dikkate alınarak esnetilebilir.
Ünite içerisinde yer alan konularla ilişkilendirilen kazanımlar ise belirli bir numaralama sistemiyle
belirtilmiştir. Aşağıdaki şekil bu numaralama sistemini açıklamaktadır.
Sınıf Ünite No
3.5.2.1. Kazanım ifadesi
Konu No Kazanım No
Ayrıca kazanımların sınıf düzeyine ilişkin kapsamını belirlemek üzere, gerekli duyulan yerlerde
kazanımların altında açıklamalar yer almaktadır.
VII
Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı
Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programının Konu Alanları, Ünite Başlıkları, Kazanım Sayıları,
Öngörülen Süre/Ders Saatleri ve Ders Saati Yüzdeleri
VIII
Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı
Sınıf Konu Alanı Sıra Ünite Başlıkları Kazanım
Sayısı
Öngörülen Süre
(Ders Saati)
Ders
Saati %
3
Canlılar ve Hayat 1 Beş Duyumuz 3 6 5,6
Fiziksel Olaylar 2 Kuvveti Tanıyalım 4 15 13,9
Madde ve Değişim 3 Maddeyi Tanıyalım 4 15 13,9
Fiziksel Olaylar 4 Çevremizdeki Işık ve Sesler 8 21 19,4
Canlılar ve Hayat 5 Canlılar Dünyasına Yolculuk 6 21 19,4
Fiziksel Olaylar 6 Yaşamımızdaki Elektrikli Araçlar 4 21 19,4
Dünya ve Evren 7 Gezegenimizi Tanıyalım 3 9 8,4
Toplam 32 108 100
4
Canlılar ve Hayat 1 Vücudumuzun Bilmecesini Çözelim 8 21 19,5
Fiziksel Olaylar 2 Kuvvetin Etkileri 4 12 11,1
Madde ve Değişim 3 Maddeyi Tanıyalım 11 27 25,0
Fiziksel Olaylar
4
Geçmişten Günümüze Aydınlatma ve
Ses Teknolojileri
12 21 19,5
Canlılar ve Hayat 5 Mikroskobik Canlılar ve Çevremiz 7 9 8,3
Fiziksel Olaylar 6 Basit Elektrik Devreleri 3 9 8,3
Dünya ve Evren 7 Dünyamızın Hareketleri 1 9 8,3
Toplam 46 108 100
5
Canlılar ve Hayat 1 Vücudumuzun Bilmecesini Çözelim 13 36 25,0
Fiziksel Olaylar 2 Kuvvetin Büyüklüğünün Ölçülmesi 2 12 8,3
Madde ve Değişim 3 Maddenin Değişimi 6 20 13,9
Fiziksel Olaylar 4 Işığın ve Sesin Yayılması 7 24 16,7
Canlılar ve Hayat 5 Canlılar Dünyasını Gezelim ve Tanıyalım 3 12 8,3
Fiziksel Olaylar 6 Yaşamımızın Vazgeçilmezi: Elektrik 3 16 11,1
Dünya ve Evren 7 Yerkabuğunun Gizemi 10 24 16,7
Toplam 44 144 100
6
Canlılar ve Hayat 1 Vücudumuzdaki Sistemler 14 32 22,2
Fiziksel Olaylar 2 Kuvvet ve Hareket 6 16 11,1
Madde ve Değişim 3 Maddenin Tanecikli Yapısı 7 20 14,0
Fiziksel Olaylar 4 Işık ve Ses 5 12 8,3
Canlılar ve Hayat 5
Bitki ve Hayvanlarda Üreme, Büyüme ve
Gelişme
4 16 11,1
Madde ve Değişim 6 Madde ve Isı 7 16 11,1
Fiziksel Olaylar 7 Elektriğin İletimi 5 16 11,1
Dünya ve Evren 8
Dünyamız, Ay ve Yaşam Kaynağımız
Güneş
4 16 11,1
Toplam 52 144 100
IX
Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı
Sınıf Konu Alanı Sıra Ünite Başlıkları Kazanım
Sayısı
Öngörülen Süre
(Ders Saati)
Ders
Saati %
7
Canlılar ve Hayat 1 Vücudumuzdaki Sistemler 16 28 19,4
Fiziksel Olaylar 2 Kuvvet ve Enerji 9 24 16,6
Madde ve Değişim 3 Maddenin Yapısı ve Özellikleri 22 30 20,9
Fiziksel Olaylar 4 Aynalarda Yansıma ve Işığın Soğrulması 6 16 11,1
Canlılar ve Hayat 5 İnsan ve Çevre İlişkileri 4 10 6,9
Fiziksel Olaylar 6 Elektrik Enerjisi 12 20 14,0
Dünya ve Evren 7 Güneş Sistemi ve Ötesi 9 16 11,1
Toplam 78 144 100
8
Canlılar ve Hayat 1 İnsanda Üreme, Büyüme ve Gelişme 13 24 16,7
Fiziksel Olaylar 2 Basit Makineler 3 16 11,1
Madde ve Değişim 3 Maddenin Yapısı ve Özellikleri 16 24 16,7
Fiziksel Olaylar 4 Işık ve Ses 6 14 9,7
Canlılar ve Hayat 5 Canlılar ve Enerji İlişkileri 11 16 11,1
Madde ve Değişim 6 Maddenin Hâlleri ve Isı 7 16 11,1
Fiziksel Olaylar 7 Yaşamımızdaki Elektrik 6 16 11,1
Dünya ve Evren 8 Deprem ve Hava Olayları 16 18 12,5
Toplam 78 144 100
Genel Toplam 330
3. sınıf seviyesinde öğrencilerden; duyu organları ve görevleri ile birlikte sağlığının korunması
için yapılması gerekenler; canlı ve cansız varlıklar, doğal ve yapay çevre, kaynakların bilinçli kullanımı
ve sağlıklı yaşam; maddeyi niteleyen özellikler, maddenin hâlleri; varlıkların hareket şekilleri,
cisimleri hareket ettirme ve durdurma, itme ve çekme kuvveti, ışığın görmedeki rolü, ışık kaynakları,
sesin işitmedeki rolü, çevredeki doğal ve yapay sesler, elektriğin günlük yaşamdaki kullanımı, piller,
elektriğin güvenli kullanımı, Dünya’nın şekli ve gözlemlenebilir yapısı ile ilgili konularda bilgi, beceri
ve duyuş sahibi olmaları beklenmektedir.
3.1. Beş Duyumuz / Canlılar ve Hayat
Bu ünitede öğrencilerin; duyu organlarını tanımaları ve birbirleri ile olan temel ilişkileri kavramaları,
bu organların sağlığını korumak için yapılması gerekenlere yönelik bilgi ve beceriler kazanmaları
amaçlanmaktadır.
3.1.1. Duyu Organları ve Görevleri
Önerilen Süre: 6 ders saati
Konu/Kavramlar: Göz, kulak, dil, burun, deri
3.1.1.1. Duyu organlarını tanır.
Duyu organlarının yapısal ayrıntısına girilmez.
3.1.1.2. Duyu organlarının temel görevlerini açıklar.
Duyu organları arasındaki ilişki açıklanır.
3.1.1.3. Duyu organlarının sağlığını korumak için yapılması gerekenleri kavrar.
Üniteler (Konu Alanları) ve Zaman Dağılımı
3. SINIF FEN BİLİMLERİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI
1
Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı
No Ünite / Konu Alanı Adı
Kazanım
Sayısı
Süre
Ders Saati Yüzde (%)
1 Beş Duyumuz / Canlılar ve Hayat 3 6 5,6
2 Kuvveti Tanıyalım / Fiziksel Olaylar 4 15 13,9
3 Maddeyi Tanıyalım / Madde ve Değişim 4 15 13,9
4 Çevremizdeki Işık ve Sesler / Fiziksel Olaylar 8 21 19,4
5 Canlılar Dünyasına Yolculuk / Canlılar ve Hayat 6 21 19,4
6 Yaşamımızdaki Elektrikli Araçlar / Fiziksel Olaylar 4 21 19,4
7 Gezegenimizi Tanıyalım / Dünya ve Evren 3 9 8,4
Toplam 32 108 100
3. Sınıf
3.2 . Kuvveti Tanıyalım / Fiziksel Olaylar
Bu ünitede öğrencilerin; çevrelerindeki hareketli varlıkları gözlemleyerek bunların hareket özelliklerini
hızlanma, yavaşlama, dönme, sallanma ve yön değiştirme şeklinde tanımlamaları; itme ve
çekmenin birer kuvvet olduğuna yönelik bilgi-beceri ve hareketli cisimleri durdurmaya çalışmanın
tehlikeli olabileceği hakkında farkındalık kazanmaları amaçlanmaktadır.
3.2.1. Varlıkların Hareket Özellikleri
Önerilen Süre: 6 ders saati
Konu/Kavramlar: Hızlanma, yavaşlama, dönme, sallanma, yön değiştirme
3.2.1.1. Hareket eden varlıkları gözlemler ve hareket özelliklerini ifade eder.
Varlıkların hareket özellikleri; hızlı, yavaş, dönen, sallanan ve yön değiştiren şeklinde
nitelendirilir.
3.2.2. Cisimleri Hareket Ettirme ve Durdurma
Önerilen Süre: 9 ders saati
Konu/Kavramlar: Kuvvet, itme kuvveti, çekme kuvveti, hareketli cisimlerin sebep olabileceği
tehlikeli durumlar.
3.2.2.1. İtme ve çekmenin birer kuvvet olduğunu deneyerek keşfeder.
3.2.2.2. İtme ve çekme kuvvetlerinin hareket eden ve duran cisimler üzerindeki etkilerini
gözlemleyerek kuvvet kavramını açıklar.
3.2.2.3. Günlük yaşamda hareketli cisimlerin sebep olabileceği tehlikeleri tartışır.
Okul koridorunda koşan bir öğrencinin durmakta olan bir öğrenciye çarpması durumunda
oluşabilecek durumlar, sürücülerin aracın kontrolünü kaybetmesi sonucunda
can ve mal kayıplarının oluşması, çığ, sel vb. yaşamsal örnekler verilir.
3.3. Maddeyi Tanıyalım / Madde ve Değişim
Bu ünitede öğrencilerin; duyu organları yoluyla maddeleri, sertlik-yumuşaklık, esneklik, kırılganlık,
renk, koku, tat ve pürüzlü-pürüzsüz olmalarına göre nitelendirmeleri; çeşitli maddelere dokunmanın,
onları tatma ve koklamanın canlı vücuduna verebileceği zararları kavramaları ve maddeyi
katı, sıvı ve gaz hâli olmak üzere üç grupta sınıflandırmaları amaçlanmaktadır.
3.3.1. Maddeyi Niteleyen Özellikler
Önerilen Süre: 9 ders saati
Konu/Kavramlar: Sertlik-yumuşaklık, esneklik, kırılganlık, renk, koku, tat,
pürüzlü ve pürüzsüz olma.
3.3.1.1. Beş duyu organını kullanarak maddeyi niteleyen temel özellikleri açıklar.
Maddeyi niteleyen; sertlik-yumuşaklık, esneklik, kırılganlık, renk, koku, tat ve pürüzlü-
pürüzsüz olma durumlarına değinilir.
Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı
2 3. Sınıf
3.3.1.2. Bazı maddelere dokunma, onları tatma ve koklamanın canlı vücuduna zarar verebileceğini
fark eder.
Gerekli güvenlik tedbirleri alınır.
3.3.1.3. Bireysel olarak ya da gruplar hâlinde maddelerle çalışırken gerekli güvenlik tedbirlerini
almada sorumluluk üstlenir.
3.3.2. Maddenin Hâlleri
Önerilen Süre: 6 ders saati
Konu/Kavramlar: Katı, sıvı, gaz
3.3.2.1. Çevresindeki maddeleri, hâllerine göre sınıflandırır.
Maddenin hâllerine günlük yaşamdan örnekler verilir fakat özelliklerine değinilmez.
3.4 . Çevremizdeki Işık ve Sesler / Fiziksel Olaylar
Bu ünitede öğrencilerin; gözlemleri sonucunda ışığın görmedeki, sesin işitmedeki rolünü fark
etmeleri, çevrelerinde doğal-yapay olmak üzere çeşitli ışık ve ses kaynakları olduğunu keşfetmeleri
amaçlanmaktadır.
3.4.1. Işığın Görmedeki Rolü
Önerilen Süre: 3 ders saati
Konu/Kavramlar: Işık ve görme
3.4.1.1. Gözlemleri sonucunda görme olayının gerçekleşebilmesi için ışığın gerekli olduğu
sonucunu çıkarır.
3.4.2. Işık Kaynakları
Önerilen Süre: 6 ders saati
Konu/Kavramlar: Doğal ışık kaynakları, yapay ışık kaynakları
3.4.2.1. Çevresindeki ışık kaynaklarını doğal ve yapay ışık kaynakları şeklinde sınıflandırır.
3.4.3. Sesin İşitmedeki Rolü
Önerilen Süre: 6 ders saati
Konu/Kavramlar: Ses şiddeti ile işitme arasındaki ilişki, işitme kaybı
3.4.3.1. Ses şiddetinin işitme için belirleyici olduğunu gözlemler ve her sesin insan kulağı
tarafından işitilemeyeceğini fark eder.
Ses şiddetinin, sesi duyabilmemizi sağlayan özellik olduğu vurgulanır.
3.4.3.2. Ses şiddeti ile uzaklık arasındaki ilişkiyi kavrar.
Ses şiddeti ile uzaklık arasında matematiksel bir ilişki verilmez.
3.4.3.3. Şiddetli seslerin işitme kaybına sebep olabileceğini kavrar.
Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı
3. Sınıf 3
3.4.4. Çevremizdeki Sesler
Önerilen Süre: 6 ders saati
Konu/Kavramlar: Ses kaynağı, doğal sesler, yapay sesler
3.4.4.1. Her sesin bir kaynağı olduğu ve sesin her yönde yayıldığı sonucunu çıkarır.
3.4.4.2. Çevresindeki ses kaynaklarını doğal ve yapay ses kaynakları şeklinde sınıflandırır.
3.4.4.3. İşitme duyusunu kullanarak ses kaynağının yaklaşıp-uzaklaşması ve ses kaynağının
yeri hakkında çıkarımlarda bulunur.
3.5. Canlılar Dünyasına Yolculuk / Canlılar ve Hayat
Bu ünitede öğrencilerin; canlı ve cansız varlıkları birbirinden ayırt etmeleri, yaşadıkları çevreyi
tanımaları, temiz tutmaları, korumaları ve sevmeleri, doğal ve yapay çevreyi gözlemleyerek örneklerle
açıklamaları, kaynak kullanımında tutumluluk, tasarruf bilinci kazanmaları ve bireysel sorumluluk
almaları, ayrıca sağlıklı yaşam bilinci kazanmaları amaçlanmaktadır.
3.5.1. Çevremizdeki Varlıkları Tanıyalım
Önerilen Süre: 3 ders saati
Konu/Kavramlar: Canlı ve cansız varlıklar, canlı (bitki ve hayvan), cansız (hava, su toprak)
3.5.1.1. Çevresindeki örnekleri kullanarak varlıkları canlı ve cansız olarak sınıflandırır.
a. Canlıların sistematik sınıflandırılmasına girilmez.
b. Canlı türlerinden sadece bitki ve hayvanlardan söz edilir.
3.5.2. Ben ve Çevrem
Önerilen Süre: 4 ders saati
Konu/Kavramlar: Okul ve yaşadığı çevre, çevre temizliği
3.5.2.1. Yaşadığı çevreyi tanır ve bu ortamların temizliğinde aktif görev alır.
3.5.3. Doğal ve Yapay Çevre
Önerilen Süre: 4 ders saati
Konu/Kavramlar: Doğa, orman, park, bahçe, binalar vb.
3.5.3.1. Doğal ve yapay çevre arasındaki farkları açıklar.
3.5.3.2. Doğal çevrenin canlılar için önemini kavrar ve doğal çevreyi korumak için tedbirler
alır.
Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı
4 3. Sınıf
3.5.4. Bilinçli Tüketici
Önerilen Süre: 6 ders saati
Konu/Kavramlar: Kaynak kullanımı (elektrik ve su tüketimi), tasarruf, tutumluluk
3.5.4.1. Elektrik ve su gibi kaynakların tasarruflu kullanılmasının önemini kavrar ve bu kaynakların
kullanımında tasarruflu davranır.
3.5.5. Sağlıklı Yaşam
Önerilen Süre: 4 ders saati
Konu/Kavramlar: Sağlık ve spor, dengeli beslenme, doğal ve sağlıklı ürünler
3.5.5.1. Sağlıklı yaşam için gerekli olan durumların önemini kavrar ve günlük yaşamında
uygular.
3.6. Yaşamımızdaki Elektrikli Araçlar / Fiziksel Olaylar
Bu ünitede öğrencilerin; çevrelerindeki elektrikli araçları gözlemleyerek bu araçların kullanım
amaçlarını ve kullandığı elektrik kaynaklarını ayırt etmeleri; araçları kullanırken nelere dikkat etmeleri
gerektiğini bilmeleri; pilleri tanıyarak çeşitli cihazların çalıştırılmasında nasıl kullanıldığını
keşfetmeleri ve pil atıklarının çevreye olan olumsuz etkilerinin farkında olmaları amaçlanmaktadır.
3.6.1. Elektrikli Araç-Gereçler
Önerilen Süre: 6 ders saati
Konu/Kavramlar: Isınma amaçlı araç-gereçler, aydınlatma amaçlı araç-gereçler,
ev araç-gereçleri
3.6.1.1. Elektrikli araç-gereçlere yakın çevresinden örnekler vererek elektriğin günlük yaşamdaki
önemini açıklar.
3.6.2. Elektrik Kaynakları
Önerilen Süre: 8 ders saati
Konu/Kavramlar: Şehir elektriği, akü, pil, batarya
3.6.2.1. Elektrikli araç-gereçleri, kullandığı elektrik kaynaklarına göre sınıflandırır.
a. Elektrik kaynakları olarak şehir elektriği, akü, pil, batarya vb. üzerinde durulur.
b. Elektriğin sınırlı ve maliyeti olan bir kaynak olduğu ve tutumlu kullanılması gerektiği
vurgulanır.
c. Pillerde kutup kavramına girilmez.
3.6.2.2. Pil atıklarının çevreye vereceği zararları ve bu konuda yapılması gerekenleri tartışır.
Pilin kimyasal yapısına ve neden olacağı kimyasal kirliliğe değinilmez.
Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı
3. Sınıf 5
3.6.3. Elektriğin Güvenli Kullanımı
Önerilen Süre: 8 ders saati
Konu/Kavramlar: Elektrik çarpması
3.6.3.1. Elektriğin can ve mal güvenliği bakımından güvenli kullanımına ilişkin yapılması
gerekenleri araştırır ve elektrik çarpmasına yol açabilecek durumları kavrar.
Elektrikli araçların, açık kabloların, prizlere metal cisimler sokulmasının ve iletim
hatlarının suyla temas etmesinin sebep olabileceği elektrik çarpması, arıza, yangın
vb. tehlikeler üzerinde durulur.
3.7. Gezegenimizi Tanıyalım / Dünya ve Evren
Bu ünitede öğrencilerin; üzerinde yaşadığı Dünya’nın şeklini kavramaları, Dünya’nın şekli ile
ilgili öne sürülen fikirler hakkında bilgi sahibi olmaları; Dünya yüzeyinde kara ve suların yer aldığını
ve etrafımızı saran bir hava tabakasının bulunduğunu kavrayarak kara ve suların kapladığı alanları
karşılaştırmaları amaçlanmaktadır.
3.7.1 Dünya’nın Şekli
Önerilen Süre: 3 ders saati
Konu/Kavramlar: Küre
3.7.1.1. Dünya’nın şeklinin küreye benzediğini ifade eder.
Dünya’nın şekli ile ilgili geçmişte öne sürülen görüşler belirtilir.
3.7.2. Dünya’nın Yapısı
Önerilen Süre: 6 ders saati
Konu/Kavramlar: Kara, hava, su
3.7.2.1. Dünya yüzeyinde karaların ve suların yer aldığını ve etrafımızı saran bir hava tabakasının
bulunduğunu kavrar.
Bu düzeyde taş, toprak, kaya vb. maddelerin Dünya’mızın kara tabakasını; etrafımızı
saran havanın hava tabakasını oluşturduğu vurgulanır ve havanın varlığına
dair örnekler verilir.
3.7.2.2. Dünya yüzeyindeki kara ve suların kapladığı alanları model üzerinde karşılaştırır.
Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı
6 3. Sınıf
4. sınıf seviyesinde öğrencilerden, vücudumuzun destek ve hareketini sağlayan yapılar ve sağlığını
korumak için yapılması gerekenler; soluk alıp-verme, nabız ve egzersiz, kanın vücutta dolaşımı,
mikroskop ve mikroskobik canlılar, insan ve çevre ilişkisi, suda yüzme ve batma, suyu çekme ve çekmeme,
mıknatısla çekilme özelliği gibi maddeyi niteleyen özellikler; maddenin hâlleri, kütle, hacim
gibi maddenin ölçülebilir özellikleri; maddenin ısı etkisiyle değişimi, madde ve cisim, maddelerin
doğada bulunma şekilleri; karışımların ayrılması, kuvvetin cisimler üzerindeki etkileri, mıknatıslar
ve kullanım alanları; geçmişten günümüze aydınlatma ve ses teknolojileri, uygun aydınlatma, ışık
ve ses kirliliği, basit elektrik devreleri ve devre elemanları; Dünya’nın hareketleri ile ilgili konularda
bilgi, beceri ve duyuşa sahip olmaları beklenmektedir.
4. SINIF FEN BİLİMLERİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI
4. Sınıf 7
4.1. Vücudumuzun Bilmecesini Çözelim / Canlılar ve Hayat
Bu ünitede öğrencilerin; insan vücudunda yer alan kas, iskelet, eklem, soluk alıp verme, nabız,
egzersiz, kan, kalp, dolaşım ve damarların ayrıntılı yapısına girilmeden, yerlerini, görevlerini bilmeleri
ve tüm bu yapıların birlikte çalıştığını kavramaları amaçlanmaktadır.
4.1.1. Destek ve Hareket
Önerilen Süre: 6 ders saati
Konu/Kavramlar: Kemikler, eklemler, kaslar, iskelet, iskelet ve kas sağlığı
4.1.1.1. Vücudumuzun destek ve hareketini sağlayan kemik, eklem, kas ve iskelet kavramlarını
ve bu yapılar arasındaki ilişkileri açıklar.
a. Kemik, eklem, kas ve iskeletin yapısına girilmez.
b. Kemik, eklem ve kas çeşitlerine girilmez.
4.1.1.2. İskelet ve kas sağlığını etkileyebilecek durumları örneklerle açıklar.
Kemik gelişiminde dengeli beslenmenin önemi vurgulanır.
Üniteler (Konu Alanları) ve Zaman Dağılımı
No Ünite / Konu Alanı Adı
Kazanım
Sayısı
Süre
Ders Saati Yüzde (%)
1 Vücudumuzun Bilmecesini Çözelim / Canlılar ve Hayat 8 21 19,5
2 Kuvvetin Etkileri / Fiziksel Olaylar 4 12 11,1
3 Maddeyi Tanıyalım / Madde ve Değişim 11 27 25,0
4 Geçmişten Günümüze Aydınlatma ve Ses Teknolojileri /
Fiziksel Olaylar
12 21 19,5
5 Mikroskobik Canlılar ve Çevremiz / Canlılar ve Hayat 7 9 8,3
6 Basit Elektrik Devreleri / Fiziksel Olaylar 3 9 8,3
7 Dünyamızın Hareketleri / Dünya ve Evren 1 9 8,3
Toplam 46 108 100
Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı
4.1.2. Soluk Alıp Verme
Önerilen Süre: 6 ders saati
Konu/Kavramlar: Soluk alıp verme, soluk alıp verme sırasında havanın izlediği yol,
doğru soluk alıp verme
4.1.2.1. Soluk alıp vermede görevli yapı ve organları tanır ve şema üzerinde gösterir.
Burun, yutak, gırtlak, soluk borusu ve akciğerler sadece organ olarak verilir, yapılarına
değinilmez.
4.1.2.2. Soluk alıp verme sırasında havanın izlediği yolu model üzerinde gösterir.
4.1.3. Kanın Vücutta Dolaşımı
Önerilen Süre: 6 ders saati
Konu/Kavramlar: Kan, kalp, damarlar
4.1.3.1. Kanın vücutta dolaşımını sağlayan yapı ve organları tanır ve model üzerinde gösterir.
Kan hücreleri, kalbin yapısı, damar çeşitleri, büyük ve küçük kan dolaşımına değinilmez.
4.1.4. Egzersiz Yapalım
Önerilen Süre: 3 ders saati
Konu/Kavramlar: Nabız, egzersiz, egzersiz yapmanın önemi
4.1.4.1. Egzersiz, soluk alıp verme ve nabız arasında ilişki kurar.
Kanın vücutta dolaşımı esnasında kalbin kanı pompaladığı konusuna değinilir.
4.1.4.2. Egzersiz sonucunda nabızla ilgili elde ettiği verileri kaydeder ve yorumlar.
Egzersiz ile ilgili yapılacak olan etkinliklerde sağlık sorunu (Örnek: solunum yetmezliği,
astım, kalp yetmezliği vb.) olan öğrenciler dikkate alınır.
4.1.4.3. Egzersiz yapmanın vücut sağlığı açısından önemini fark eder.
4.2. Kuvvetin Etkileri / Fiziksel Olaylar
Bu ünitede öğrencilerin; kuvvetin cisimler üzerindeki etkilerini fark etmeleri, mıknatısların temel
özelliklerini anlamaları ve kullanıldıkları yerleri keşfetmeleri amaçlanmaktadır.
4.2.1. Kuvvetin Cisimler Üzerindeki Etkileri
Önerilen Süre: 6 ders saati
Konu/Kavramlar: Kuvvetin hızlandırıcı etkisi, kuvvetin yavaşlatıcı etkisi, kuvvetin yön
değiştirici etkisi, kuvvetin şekil değiştirici etkisi
4.2.1.1. Kuvvetin, cisimlerin hareket ve şekillerini değiştirmesine yönelik deneyler yapar
ve sonucu tartışır.
Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı
8 4. Sınıf
4.2.2. Mıknatısların Çekim Kuvveti
Önerilen Süre: 6 ders saati
Konu/Kavramlar: Mıknatıs, mıknatısın kutupları, mıknatısların kullanım alanları
4.2.2.1. Mıknatısın ne olduğunu ve kutuplarını bilir.
4.2.2.2. Mıknatısın etki ettiği maddeleri deney yaparak keşfeder.
Mıknatısın uyguladığı kuvvetin, temas gerektirmediği vurgulanır.
4.2.2.3. Mıknatısların günlük yaşamdaki kullanım alanlarına örnekler verir.
4.3. Maddeyi Tanıyalım / Madde ve Değişim
Bu ünitede öğrencilerin; duyu organları yoluyla maddeyi suda yüzmesi ve batması, suyu çekip
çekmemesi ve mıknatısla çekilmesi açısından nitelendirmeleri; maddenin katı, sıvı ve gaz hâllerini
akışkanlık, hareketlilik ve bulundukları kabın şeklini alma durumları açısından karşılaştırmaları ve
madde kavramını kütle ve hacim kavramları kapsamında tanımlamaları amaçlanmaktadır. Ayrıca
ısı etkisiyle maddede meydana gelen hâl değişimlerinden erime ve donma olaylarını açıklamaları,
maddenin cisme nasıl dönüştüğünü kavramaları, maddeyi saf ve karışım olarak temelde iki grupta
sınıflandırmaları ve günlük yaşamda sıkça karşılaşılan çeşitli karışımları eleme, süzme ve mıknatısla
çekme yoluyla ayırmaları amaçlanmaktadır.
4.3.1. Maddeyi Niteleyen Özellikler
Önerilen Süre: 3 ders saati
Konu/Kavramlar: Suda yüzme ve batma, suyu çekme ve çekmeme, mıknatısla çekilme
4.3.1.1. Beş duyu organını kullanarak maddeyi niteleyen temel özellikleri açıklar.
Maddeyi niteleyen; suda yüzme ve batma, suyu çekme ve çekmeme ve mıknatısla
çekilme özelliğine değinilir.
4.3.2. Maddenin Hâlleri
Önerilen Süre: 3 ders saati
Konu/Kavramlar: Katı, sıvı, gaz
4.3.2.1. Maddenin hâllerini bilir ve aynı maddenin farklı hâllerine örnekler verir.
4.3.2.2. Maddelerin hâllerine ait temel özellikleri karşılaştırır.
Tanecikli ve boşluklu yapıya girilmez.
Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı
4. Sınıf 9
4.3.3. Maddenin Ölçülebilir Özellikleri
Önerilen Süre: 3 ders saati
Konu/Kavramlar: Kütle, hacim
4.3.3.1. Farklı maddelerin kütle ve hacimlerini ölçerek karşılaştırır.
Gazların kütle ve hacimlerine girilmez.
4.3.3.2. Ölçülebilir özelliklerini kullanarak maddeyi tanımlar.
Kütlesi ve hacmi olmayan olguların (Ör: ışık, ısı, gölge vb.) madde olmadığı belirtilir.
4.3.4. Maddenin Isı Etkisiyle Değişimi
Önerilen Süre: 4 ders saati
Konu/Kavramlar: Isınma, soğuma, hâl değişimi, erime, donma
4.3.4.1. Maddelerin ısınıp-soğumasına yönelik deneyler tasarlar ve yapar.
4.3.4.2. Maddelerin ısı etkisiyle hal değiştirebileceğine yönelik deney yapar ve sonuçları
yorumlar.
Hâl değişimlerinden sadece erime ve donmaya değinilir.
4.3.5. Madde ve Cisim
Önerilen Süre: 3 ders saati
Konu/Kavramlar: Madde, cisim
4.3.5.1. Madde ve cismi tanımlayarak aralarındaki farkları açıklar.
4.3.6. Saf Madde ve Karışım
Önerilen Süre: 3 ders saati
Konu/Kavramlar: Saf madde, karışım
4.3.6.1. Günlük yaşamında sıklıkla kullandığı maddeleri saf madde ve karışım şeklinde sınıflandırır
ve aralarındaki farkları açıklar.
4.3.7. Karışımlar Ayrıştırılması
Önerilen Süre: 5 ders saati
Konu/Kavramlar: Eleme, süzme, mıknatısla ayırma
4.3.7.1. Günlük yaşamda karşılaştığı karışımların ayrıştırılmasında kullanılabilecek yöntemlere
karar verir ve test eder.
4.3.8. Karışımların Ekonomik Değeri
Önerilen Süre: 3 ders saati
Konu/Kavramlar: Katı atıkların ayrıştırılması
4.3.8.1. Karışımları ayırmayı, ülke ekonomisine katkısı ve kaynakların etkili kullanımı bakımından
tartışır.
Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı
10 4. Sınıf
4.4. Geçmişten Günümüze Aydınlatma ve Ses Teknolojileri / Fiziksel Olaylar
Bu ünitede öğrencilerin; insanoğlunun, ses ve aydınlatma ile ilgili çevre, toplum ve insanı etkileyen
çeşitli teknolojiler geliştirmekte olduğunu bilmeleri; ışığın ve sesin uygun kullanılmadığında
insan hayatını olumsuz yönde etkilediğini kavramaları ve bu duruma çözümler üretmeleri amaçlanmaktadır.
4.4.1. Geçmişten Günümüze Aydınlatma Teknolojileri
Önerilen Süre: 3 ders saati
Konu/Kavramlar: Geçmişten günümüze aydınlatma teknolojileri, aydınlatma araçlarının
önemi
4.4.1.1. Geçmişten günümüze kullanılan aydınlatma araçlarını karşılaştırır ve teknolojinin
aydınlatma araçlarının gelişimine olan katkısını fark eder.
Aydınlatma araçlarının yaşamımızdaki önemi vurgulanır.
4.4.2. Uygun Aydınlatma
Önerilen Süre: 5 ders saati
Konu/Kavramlar: Uygun aydınlatma ve önemi, aydınlatma araçlarının tasarruflu kullanımı
4.4.2.1. Uygun aydınlatmanın ne demek olduğu ve nasıl yapılması gerektiği hakkında araştırma
yapar ve sunar.
4.4.2.2. Ortamları uygun şekilde aydınlatmanın göz sağlığı açısından önemini tartışır.
4.4.2.3. Aydınlatma araçlarının tasarruflu kullanımının aile ve ülke ekonomisi bakımından
önemini araştırır ve sunar.
4.4.3. Işık Kirliliği
Önerilen Süre: 5 ders saati
Konu/Kavramlar: Işık kirliliği ve olumsuz etkileri, ışık kirliliğini önlemek için yapılması
gerekenler
4.4.3.1. Işık kirliliğinin nedenlerini sorgular.
4.4.3.2. Işık kirliliğinin, doğal hayata ve gök cisimlerinin gözlenmesine olan olumsuz etkilerini
açıklar.
4.4.3.3. Işık kirliliğini azaltmaya yönelik çözümler üretir.
Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı
4. Sınıf 11
4.4.4. Geçmişten Günümüze Ses Teknolojileri
Önerilen Süre: 3 ders saati
Konu/Kavramlar: Ses düzeyini değiştirmeye yarayan teknolojiler, işitme yetimizi geliştirmeye
yönelik teknolojiler, ses kayıt teknolojileri
4.4.4.1. Geçmişten günümüze kullanılan ses teknolojilerini karşılaştırır.
Ses şiddetini değiştirmeye, işitme yetimizi geliştirmeye ve sesi kaydetmeye yarayan
teknolojiler üzerinde durulur.
4.4.4.2. Şiddetli ses üreten teknolojik araçların olumlu ve olumsuz etkilerini araştırır ve
sunar.
4.4.5. Ses Kirliliği
Önerilen Süre: 5 ders saati
Konu/Kavramlar: Ses kirliliği ve olumsuz etkileri, ses kirliliğini önlemek için yapılması
gerekenler
4.4.5.1. Ses kirliliğinin nedenlerini sorgular.
4.4.5.2. Ses kirliliğinin insan sağlığı ve çevre üzerindeki olumsuz etkilerini açıklar.
4.4.5.3. Ses kirliliğini azaltmaya yönelik çözümler üretir.
4. 5. Mikroskobik Canlılar ve Çevremiz / Canlılar ve Hayat
Bu ünitede öğrencilerin; mikroskobu tanımaları, mikroskobik canlıların varlığını fark edebilmeleri,
mikroskobu kullanarak mikroskobik canlıları gözlemlemeleri, ayrıca insan ve çevre etkileşiminin
önemini kavrayarak çevreyi temiz tutmanın, çevre kirliliğini önlemenin ve çevreyi güzelleştirmenin
önemine yönelik bilgi ve beceriler kazanmaları amaçlanmaktadır.
4.5.1. Mikroskobik Canlıları Tanıyalım
Önerilen Süre: 5 ders saati
Konu/Kavramlar: Mikroskop ve mikroskobik canlılar
4.5.1.1. Mikroskopun işlevini bilir.
Mikroskopun parçalarına değinilmez.
4.5.1.2. Mikroskopun tarihsel süreç içerisindeki gelişimini araştırır ve rapor eder.
4.5.1.3. Mikroskobik canlıların varlığını fark eder ve mikroskop yardımı ile bu canlıları gözlemler.
a. Mikroskobik canlıların isimlerinden bahsedilmez.
b. Mikroskobik canlıları gözlemlerken hijyenle ilgili gerekli tedbirler alınır.
Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı
12 4. Sınıf
4.5.2. İnsan ve Çevre İlişkisi
Önerilen Süre: 4 ders saati
Konu/Kavramlar: Çevre kirliliği, çevreyi koruma ve güzelleştirme
4.5.2.1. İnsan ve çevre arasındaki karşılıklı etkileşimin önemini kavrar.
Çevre kirliliğinin insanların sağlığı üzerindeki olumsuz etkilerine değinilir.
4.5.2.2. Çevre kirliliğinin nasıl önlenebileceğini tartışır.
4.5.2.3. Çevre kirliliğini önlemek için yakın çevresini temiz tutar.
4.5.2.4. Çevreyi korumak ve güzelleştirmek için bir proje tasarlar.
4.6. Basit Elektrik Devreleri / Fiziksel Olaylar
Bu ünitede öğrencilerin; işlevleriyle birlikte devre elamanlarını tanıyarak farklı elektrik devreleri
oluşturmaları ve evlerdeki elektrik sistemleri ile basit elektrik devrelerini ilişkilendirmeleri amaçlanmaktadır.
4.6.1. Basit Elektrik Devreleri
Önerilen Süre: 9 ders saati
Konu/Kavramlar: Devre elemanları, basit elektrik devresi kurulumu
4.6.1.1. Basit elektrik devresini oluşturan devre elemanlarını işlevleriyle tanır ve çalışan bir
devre kurar.
4.6.1.2. Evde ve okuldaki elektrik düğmelerinin birer devre elemanı olduğunu bilir.
4.6.1.3. Elektrik düğmeleri ile lambalar arasında, duvar içinden geçen bağlantı kabloları
olduğu çıkarımını yapar.
4.7. Dünyamızın Hareketleri / Dünya ve Evren
Bu ünitede öğrencilerin; Dünya ile Güneş arasında hareket ilişkisi kurabilmeleri ve bu hareketlerle
ilişkilendirilen zaman dilimleri hakkında bilgi ve beceriler kazanmaları amaçlanmaktadır.
4.7.1. Dünyamızın Hareketleri
Önerilen Süre: 9 ders saati
Konu/Kavramlar: Dönme hareketi ve sonuçları, dolanma hareketi ve sonuçları
4.7.1.1. Dünya’nın dönme ve dolanma hareketlerini ve bu hareketlerin sonucunda gerçekleşen
olayları açıklar.
Dünya’nın kendi etrafında bir tam dönüşünü tamamladığı sürenin bir gün; Güneş
etrafında bir tam dolanımını tamamladığı sürenin ise bir yıl olarak kabul edildiği
belirtilir.
Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı
4. Sınıf 13
5. sınıf seviyesinde öğrencilerden besinler ve özellikleri, besinlerin sindirimi, vücudumuzda boşaltım,
benzerlik ve farklılıklarıyla canlıları tanıma, insan ve çevre ilişkisi, maddenin hâl değişimi,
erime, donma ve kaynama noktası gibi maddenin ayırt edici özellikleri, ısı ve sıcaklık, ısının madde
üzerindeki etkileri, kuvvetin ölçülmesi ve sürtünme kuvveti, ışığın yayılması, ışığın madde ile karşılaşması,
tam gölge oluşumu, sesin yayılması, sesin farklı ortamlarda farklı duyulması, basit bir
elektrik devresinde lamba parlaklığını etkileyen değişkenler, devre elemanlarının sembolik gösterimi
ve devre şemaları, yer kabuğunda nelerin olduğu, erozyon ve heyelanın yer kabuğuna etkisi, yer
kabuğundaki yer altı ve yer üstü suları, hava, toprak ve su kirliliği ile ilgili konularda bilgi, beceri ve
duyuşa sahip olmaları beklenmektedir.
5. SINIF FEN BİLİMLERİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI
5.1. Vücudumuzun Bilmecesini Çözelim / Canlılar ve Hayat
Bu ünitede öğrencilerin; besin çeşitleri, sağlıklı ve dengeli beslenme, sigara ve alkol kullanımının
zararları, sindirimde görevli yapı ve organlar, dişler ve diş sağlığının önemi, boşaltımda görevli
yapı ve organlar, böbrekler ve sağlığı gibi konuları kavramalarına yönelik bir bilinç oluşturulması
amaçlanmaktadır.
5.1.1. Besinler ve Özellikleri
Önerilen Süre: 12 ders saati
Konu/Kavramlar: Besin içerikleri, dengeli beslenme, sigara ve alkolün zararları
5.1.1.1. Besin içeriklerinin, canlıların yaşamsal faaliyetleri için gerekli olduğunu fark eder.
Protein, karbonhidrat, yağ ve minerallerin ayrıntılı yapısına girilmez yalnızca
önemleri vurgulanır.
Üniteler (Konu Alanları) ve Zaman Dağılımı
No Ünite / Konu Alanı Adı
Kazanım
Sayısı
Süre
Ders Saati Yüzde (%)
1 Vücudumuzun Bilmecesini Çözelim / Canlılar ve Hayat 13 36 25,0
2 Kuvvetin Büyüklüğünün Ölçülmesi / Fiziksel Olaylar 2 12 8,3
3 Maddenin Değişimi / Madde ve Değişim 6 20 13,9
4 Işığın ve Sesin Yayılması / Fiziksel Olaylar 7 24 16,7
5 Canlılar Dünyasını Gezelim ve Tanıyalım / Canlılar ve
Hayat
3 12 8,3
6 Yaşamımızın Vazgeçilmezi: Elektrik / Fiziksel Olaylar 3 16 11,1
7 Yer Kabuğunun Gizemi / Dünya ve Evren 10 24 16,7
Toplam 44 144 100
5. Sınıf
Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı
14
Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı
5. Sınıf 15
5.1.1.2. Vitamin çeşitlerinin en fazla hangi besinlerde bulunduğunu araştırır ve sunar.
A, B, C, D, E ve K vitaminleri üzerinde durulur.
5.1.1.3. Su ve minerallerin bütün besinlerde bulunduğu çıkarımını yapar.
5.1.1.4. Dengeli beslenmenin insan sağlığına etkilerini araştırır ve sunar.
5.1.1.5. Sağlıklı bir yaşam için besinlerin tazeliğinin ve doğallığının önemini, araştırma
verilerine dayalı olarak tartışır.
Dondurulmuş besinler, paketlenmiş besinler, son kullanma tarihi gibi kavramlar
üzerinde durulur. Ayrıca besinlerin temizliği konusuna öğrencilerin dikkati çekilir.
5.1.1.6. Sigara ve alkol kullanımının vücuda verdiği zararları araştırma verilerine dayalı
olarak tartışır.
5.1.2. Besinlerin Sindirimi
Önerilen Süre: 12 ders saati
Konu/Kavramlar: Sindirimde görevli yapı ve organlar, besinlerin vücutta taşınması,
besinlerin sindirimi, diş ve diş sağlığı
5.1.2.1. Sindirimde görevli yapı ve organların yerini model üzerinde sırasıyla gösterir.
5.1.2.2. Diş çeşitlerini model üzerinde göstererek görevlerini açıklar.
5.1.2.3. Diş sağlığı için beslenmeye, temizliğe ve düzenli diş kontrolüne özen gösterir.
5.1.2.4. Besinlerin sindirildikten sonra vücutta kan yoluyla taşındığı çıkarımını yapar.
Enzim kavramına girilmez.
5.1.3. Vücudumuzda Boşaltım
Önerilen Süre: 12 ders saati
Konu/Kavramlar: Boşaltımda görevli yapı ve organlar, vücutta oluşan zararlı maddeler atık
maddelerin atılmasını sağlayan yapı ve organlar, boşaltım şekilleri,
böbrek sağlığı
5.1.3.1. Boşaltımda görevli yapı ve organları tanır.
Boşaltımda görevli yapı ve organların ayrıntılarına girilmez. Boşaltıma yardımcı
yapı ve organlardan bahsedilir.
5.1.3.2. Vücutta farklı boşaltım şekillerinin olduğu ve boşaltım faaliyetleri sonucu oluşan
zararlı maddelerin vücut dışına atılması gerektiği çıkarımını yapar.
5.1.3.3. Böbreklerin sağlığını korumak için nelere dikkat edilmesi gerektiğini araştırır ve
sunar.
5.2. Kuvvetin Büyüklüğünün Ölçülmesi / Fiziksel Olaylar
Bu ünitede öğrencilerin; doğada var olan çeşitli kuvvetleri tanıyarak kuvvetin büyüklüğünün
dinamometre ile nasıl ölçüldüğünü keşfetmeleri; farklı yüzey/ortamlarda sürtünme kuvvetinin harekete
olan etkisini gözlemlemeleri ve sürtünme kuvvetinin günlük yaşantımızdaki yeri ve öneminden
haberdar olmaları amaçlanmaktadır.
5.2.1. Kuvvetin Ölçülmesi
Önerilen Süre: 6 ders saati
Konu/Kavramlar: Kuvvetin büyüklüğünün ölçülmesi, kuvvetin birimi
5.2.1.1. Kuvvetin büyüklüğünü dinamometre ile ölçer ve birimini ifade eder.
Kuvvet birimi olarak Newton (N) kullanılır.
5.2.2. Sürtünme Kuvveti
Önerilen Süre: 6 ders saati
Konu/Kavramlar: Sürtünme kuvvetinin pürüzlü ve kaygan yüzeylerdeki uygulamaları,
sürtünme kuvvetinin günlük yaşamdaki uygulamaları
5.2.2.1. Sürtünme kuvvetinin çeşitli ortamlarda hareketi engelleyici etkisini deneyerek
keşfeder ve sürtünme kuvvetine günlük yaşamdan örnekler verir.
Sürtünme kuvvetinin, pürüzlü ve kaygan yüzeylerde harekete etkisi ile ilgili deneyler
yapılır.
5.3. Maddenin Değişimi / Madde ve Değişim
Bu ünitede öğrencilerin; maddenin hâl değiştirmesi sürecinde oluşan erime, donma, kaynama,
yoğunlaşma, buharlaşma, süblimleşme ve kırağılaşma olaylarını ısı alınıp verilmesi temelinde açıklamaları
ve erime, donma ve kaynama noktalarını kullanarak saf maddeleri ayırt etmeleri amaçlanmaktadır.
Ayrıca öğrencilerin, ısı ve sıcaklık kavramları arasındaki temel farkları kavrayarak ısınma
ve soğuma esnasında maddelerde meydana gelen genleşme ve büzülme olaylarını açıklamaları
amaçlanmaktadır.
5.3.1. Maddenin Hâl Değişimi
Önerilen Süre: 6 ders saati
Konu/Kavramlar: Erime, donma, kaynama, yoğuşma, buharlaşma, süblimleşme, kırağılaşma
5.3.1.1. Maddelerin ısı etkisiyle hâl değiştirebileceğine yönelik deneyler yapar, elde ettiği
verilere dayalı çıkarımlarda bulunur.
Sıvıların her sıcaklıkta buharlaştığı; fakat belirli sıcaklıkta kaynadığı belirtilerek buharlaşma
ve kaynama arasındaki temel fark açıklanır.
Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı
16 5. Sınıf
Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı
5. Sınıf 17
5.3.2. Maddenin Ayırt Edici Özellikleri
Önerilen Süre: 4 ders saati
Konu/Kavramlar: Erime ve donma noktası, kaynama noktası
5.3.2.1. Saf maddelerin ayırt edici özelliklerinden erime, donma ve kaynama noktalarını,
yaptığı deneyler sonucunda belirler.
5.3.3. Isı ve Sıcaklık
Önerilen Süre: 5 ders saati
Konu/Kavramlar: Isı, sıcaklık, ısı alışverişi
5.3.3.1. Isı ve sıcaklık arasındaki temel farkları açıklar.
5.3.3.2. Sıcaklığı farklı olan sıvıların karıştırılması sonucu ısı alışverişi olduğuna yönelik
deneyler yapar ve sonuçlarını yorumlar.
5.3.4. Isı Maddeleri Etkiler
Önerilen Süre: 5 ders saati
Konu/Kavramlar: Genleşme, büzülme
5.3.4.1. Isı etkisiyle maddelerin genleşip büzüleceğine yönelik deneyler yapar ve sonuçlarını
tartışır.
5.3.4.2. Günlük yaşamdan örneklerle genleşme ve büzülme olayları arasındaki ilişkiyi fark
eder.
5.4. Işığın ve Sesin Yayılması / Fiziksel Olaylar
Bu ünitede öğrencilerin; ışığın ve sesin farklı ortamlarda nasıl yayıldığını keşfetmeleri, ışığın
doğrusal bir yol ile yayıldığını kavramaları ve bu durumu basit ışın çizimleriyle göstermeleri, sesin
maddesel ortamda dalgalar boyunca yayıldığını test etmeleri, ışığın ve sesin madde ile etkileşiminin
bazı sonuçlarını kavramaları, tam gölgenin nasıl oluştuğunu tahmin etmeleri ve cisimlerin tam gölge
boylarını etkileyen faktörleri keşfetmeleri amaçlanmaktadır.
5.4.1. Işığın Yayılması
Önerilen Süre: 4 ders saati
Konu/Kavramlar: Işığın yayılması
5.4.1.1. Bir kaynaktan çıkan ışığın her yönde ve doğrusal bir yol izlediğini bilir ve çizimle
gösterir.
5.4.2. Işığın Maddeyle Karşılaşması
Önerilen Süre: 3 ders saati
Konu/Kavramlar: Saydam maddeler, yarı saydam maddeler, saydam olmayan maddeler
5.4.2.1. Maddeleri, ışığı geçirme durumlarına göre sınıflandırır ve örnekler verir.
5.4.3. Tam Gölge
Önerilen Süre: 6 ders saati
Konu/Kavramlar: Tam gölgenin oluşumu, tam gölgenin büyüklüğünü etkileyen faktörler
5.4.3.1. Tam gölgenin nasıl oluştuğunu gözlemler ve basit ışın çizimleri ile gösterir.
a. Güneş ve ay tutulması olaylarının tam gölge oluşumuyla ilişkili olduğu belirtilir.
b. Yarı gölge konusuna girilmez.
5.4.3.2. Tam gölgenin durumunu etkileyen değişkenlerin neler olduğunu tahmin eder ve
tahminlerini test eder.
5.4.4. Sesin Yayılması
Önerilen Süre: 4 ders saati
Konu/Kavramlar: Sesin katılarda yayılması, sesin sıvılarda yayılması, sesin gazlarda yayılması
5.4.4.1. Sesin yayılabildiği ortamları tahmin eder ve bu tahminlerini test eder.
5.4.5. Sesin Farklı Ortamlarda Farklı Duyulması
Önerilen Süre: 6 ders saati
Konu/Kavramlar: Farklı cisimlerle üretilen seslerin farklılığı, aynı sesin farklı ortamlarda farklı
duyulması
5.4.5.1. Farklı cisimlerle üretilen seslerin farklı olduğunu deneyerek keşfeder.
5.4.5.2. Aynı sesin, farklı ortamlarda farklı duyulduğunu keşfeder.
Frekans kavramına girilmez.
5.5. Canlılar Dünyasını Gezelim ve Tanıyalım / Canlılar ve Hayat
Bu ünitede öğrencilerin; canlıları, benzerlik ve farklılıklarına göre sınıflandırması; mikroskobik
canlıları, mantarları, bitkileri, hayvanları tanıması; insan faaliyetleri sonucu oluşan çevre sorunlarına
karşı duyarlılık kazanması ve bu sorunların çözümüne yönelik bilgi ve beceriler kazanması amaçlanmaktadır.
5.5.1. Canlıları Tanıyalım
Önerilen Süre: 6 ders saati
Konu/Kavramlar: Canlıların benzerlik ve farklılıkları, mikroskobik canlılar, mantarlar, bitkiler,
hayvanlar
5.5.1.1. Canlılara örnekler vererek benzerlik ve farklılıklarına göre gruplandırır.
a. Canlıların sınıflandırılmasında sistematik terimlerin (âlem, cins, tür vb.) kullanımından
kaçınılır.
b. Mikroskobik canlılar (bakteriler ve protozoalar) ve şapkalı mantarlara örnekler
verilir ancak yapısal ayrıntısına girilmez.
c. Zehirli mantarların yenilmemesi konusunda uyarı yapılır.
Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı
18 5. Sınıf
Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı
5. Sınıf 19
5.5.2. İnsan ve Çevre İlişkisi
Önerilen Süre: 6 ders saati
Konu/Kavramlar: İnsan-çevre etkileşimi (insanın çevreye etkisi)
5.5.2.1. İnsan faaliyetleri sonucunda oluşan çevre sorunlarını araştırır ve bu sorunların
çözümüne ilişkin önerilerde bulunur.
5.5.2.2. Yakın çevresindeki bir çevre sorununun çözümüne ilişkin proje tasarlar ve sunar.
5.6. Yaşamımızın Vazgeçilmezi: Elektrik / Fiziksel Olaylar
Bu ünitede öğrencilerin; farklı elektrik devrelerindeki pil ve lamba sayısını değiştirerek bu değişimin
devre üzerindeki etkilerini keşfetmeleri, devre elemanlarını sembollerle göstererek devre
şeması çizmeleri, devre şemalarının ortak bilimsel dil açısından önemini kavramaları, çizdikleri devreleri
kurmaları ve çalıştırmaları amaçlanmaktadır.
5.6.1. Basit Bir Elektrik Devresinde Lamba Parlaklığını Etkileyen Değişkenler
Önerilen Süre: 8 ders saati
Konu/Kavramlar: Pil sayısı, lamba sayısı
5.6.1.1. Bir elektrik devresindeki lamba parlaklığını etkileyen değişkenlerin neler olduğunu
tahmin eder ve tahminlerini test eder.
a. Bağımlı, bağımsız ve kontrol edilen değişken kavram grupları, örneklerle açıklanır.
b. Paralel bağlamaya girilmez.
5.6.2. Devre Elemanlarının Sembollerle Gösterimi ve Devre Şemaları
Önerilen Süre: 8 ders saati
Konu/Kavramlar: Devre sembolleri, devre şemaları
5.6.2.1. Bir elektrik devresindeki elemanları sembolleriyle gösterir.
Devre şemalarının ortak bilimsel dil açısından önemi belirtilir.
5.6.2.2. Bir elektrik devresi şeması çizer, çizdiği devreyi kurar ve çalıştırır.
5.7. Yer Kabuğunun Gizemi / Dünya ve Evren
Bu ünitede öğrencilerin; yer kabuğunu oluşturan bileşenleri tanımaları, erozyon ile heyelanın
yer kabuğuna etkisi, yer altı, yer üstü suları ve hava, toprak, su kirliliği hakkında bilgi, beceri ve fosil
bilimi hakkında kariyer bilinci kazanmaları amaçlanmaktadır.
5.7.1. Yer Kabuğunda Neler Var?
Önerilen Süre: 8 ders saati
Konu/Kavramlar: Kayaçlar, maden, fosil, fosil bilim, fosil bilimci, kültürel miras olarak doğal
anıtlar
5.7.1.1. Yer kabuğunun kara tabakasının kayaçlardan oluştuğunu bilir.
Kayaç çeşitlerine girilmez.
5.7.1.2. Kayaçlarla madenleri ilişkilendirir ve madenlerin teknolojik ham madde olarak
önemini tartışır.
5.7.1.3. Fosillerin oluşumunu ve fosil çeşitlerini araştırır ve sunar.
5.7.1.4. Fosil bilimin, bir bilim dalı olduğunu kavrar ve bu alanda çalışan uzmanlara ne ad
verildiğini bilir.
5.7.1.5. Doğal anıtlara örnekler verir ve kültürel miras olarak önemini tartışır.
5.7.1.6. Doğal anıtların korunarak gelecek nesillere aktarılmasına yönelik öneriler sunar.
5.7.2. Erozyon ve Heyelanın Yer Kabuğuna Etkisi
Önerilen Süre: 6 ders saati
Konu/Kavramlar: Erozyon, heyelan (toprak kayması)
5.7.2.1. Erozyon ile heyelan arasındaki farkı açıklar ve erozyonun gelecekte yol açabileceği
sonuçları tahmin eder.
5.7.2.2. Toprağı erozyonun olumsuz etkilerinden korumak için çözüm önerileri sunar.
5.7.3. Yer Kabuğundaki Yer Altı ve Yer Üstü Suları
Önerilen Süre: 4 ders saati
Konu/Kavramlar: Yer altı suyu, yer üstü suyu
5.7.3.1. Yer altı ve yer üstü sularına örnekler verir ve kullanım alanlarını açıklar.
5.7.4. Hava, Toprak ve Su Kirliliği
Önerilen Süre: 6 ders saati
Konu/Kavramlar: hava kirliliği, toprak kirliliği, su kirliliği
5.7.4.1. Hava, toprak ve su kirliliğinin nedenlerini, yol açacağı olumsuz sonuçları ve alınabilecek
önlemleri tartışır.
Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı
20 5. Sınıf
6. sınıf seviyesinde öğrencilerden, canlıyı oluşturan temel yapı birimi ve diğer yapılarla ilişkisi,
bazı sistemlere ait yapı ve organlar, bitki ve hayvanlardaki üreme, büyüme ve gelişme süreçleri;
maddeyi oluşturan tanecikler, maddede meydana gelen değişimler, yoğunluk kavramı, ısı iletkenliği
ile yalıtkanlığı ve ısı yalıtımı, yakıt türleri, ısı amaçlı kullanılan yakıtların çevre üzerindeki etkileri,
cisimlerin aldıkları yol, zaman ve sürat arasındaki ilişkiyi kurma, elektriksel direnç, ışığın ve sesin
yansıması, sesin yalıtımı, Dünya, Güneş ve Ay’ın göreli boyut ve biçimleri ile Dünya’mızın yapısını
açıklayan “Katman Modeli”, Ay’ın hareketleri ve evreleri ile ilgili konularda bilgi, beceri ve duyuşa
sahip olmaları beklenmektedir.
6. SINIF FEN BİLİMLERİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI
6. Sınıf 21
6.1. Vücudumuzdaki Sistemler / Canlılar ve Hayat
Bu ünitede öğrencilerin; hayvan ve bitki hücrelerini ayırt edebilmesi, hücre-doku-organ-sistem
ve organizma ilişkisini kavraması, destek ve hareket, solunum, dolaşım sistemleri, bu sistemlere ait
yapı ve organları bilmeleri ve bu sistemlerin sağlığını korumak için yapılması gerekenlere yönelik
çözümler üretmelerine ilişkin bilgi ve beceriler kazanmaları amaçlanmaktadır.
6.1.1. Hücre
Önerilen Süre: 6 ders saati
Konu/Kavramlar: Hücre, bitki ve hayvan hücresi arasındaki benzerlik ve farklılıklar, dokular,
hücre-doku-organ-sistem-organizma ilişkisi
Üniteler (Konu Alanları) ve Zaman Dağılımı
No Ünite / Konu Alanı Adı
Kazanım
Sayısı
Süre
Ders Saati Yüzde (%)
1 Vücudumuzdaki Sistemler / Canlılar ve Hayat 14 32 22,2
2 Kuvvet ve Hareket / Fiziksel Olaylar 6 16 11,1
3 Maddenin Tanecikli Yapısı / Madde ve Değişim 7 20 14,0
4 Işık ve Ses / Fiziksel Olaylar 5 12 8,3
5 Bitki ve Hayvanlarda Üreme, Büyüme ve Gelişme /
Canlılar ve Hayat
4 16 11,1
6 Madde ve Isı / Madde ve Değişim 7 16 11,1
7 Elektriğin İletimi / Fiziksel Olaylar 5 16 11,1
8 Dünyamız, Ay ve Yaşam Kaynağımız Güneş / Dünya ve
Evren
4 16 11,1
Toplam 52 144 100
Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı
6.1.1.1. Hayvan ve bitki hücrelerini, temel kısımları ve görevleri açısından karşılaştırır.
a. Hücrenin temel kısımları için sadece hücre zarı, sitoplazma ve çekirdek verilir.
b. Hücre organellerinin ayrıntılı yapıları verilmeden sadece isim ve görevlerine değinilir.
6.1.1.2. Geçmişten günümüze, hücrenin yapısı ile ilgili olarak ileri sürülen görüşleri teknolojik
gelişmelerle ilişkilendirerek tartışır.
Mikroskobun gelişimi ve diğer teknolojik araçlar yardımı ile değişen hücre yapılarına
örnekler verilir.
6.1.1.3. Hücre-doku-organ-sistem-organizma ilişkisini açıklar.
Hücre, doku, organ, sistem ve organizma kavramlarının tanımlarına ve aralarındaki
ilişkilere değinilir.
6.1.2. Destek ve Hareket Sistemi
Önerilen Süre: 8 ders saati
Konu/Kavramlar: Kıkırdak, kemik ve çeşitleri, eklem ve çeşitleri, kaslar ve çeşitleri, destek ve
hareket sisteminin sağlığı
6.1.2.1. Destek ve hareket sistemine ait yapıları açıklar ve görevlerini belirterek örnekler
verir.
6.1.2.2. Destek ve hareket sisteminin sağlığını korumak için yapılması gerekenleri araştırır
ve sunar.
6.1.3. Solunum Sistemi
Önerilen Süre: 8 ders saati
Konu/Kavramlar: Solunum sistemini oluşturan yapı ve organlar, akciğerler ve yapısı, alveol,
solunum sistemi sağlığı (grip, nezle, zatürre vb.)
6.1.3.1. Solunum sistemini oluşturan yapı ve organları model üzerinde gösterir.
6.1.3.2. Akciğerlerin yapısını açıklar ve alveol-kılcal damar arasındaki gaz alışverişini model
üzerinde gösterir.
6.1.3.3. Solunum sisteminin sağlığını korumak için yapılması gerekenleri araştırma verilerine
dayalı olarak tartışır.
6.1.4. Dolaşım Sistemi
Önerilen Süre: 10 ders saati
Konu/Kavramlar: Dolaşım sistemini oluşturan yapı ve organlar, kalbin yapısı ve görevi, kan
damarları, büyük ve küçük kan dolaşımı, kan grupları, kan bağışı, dolaşım
sistemi sağlığı
6.1.4.1. Dolaşım sistemini oluşturan yapı ve organları görevleri ile birlikte açıklar.
Kalp kaslarının ve kapakçıklarının isimlerine yer verilmez.
Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı
22 6. Sınıf
6.1.4.2. Büyük ve küçük kan dolaşımını şema üzerinde gösterir.
6.1.4.3. Kanın yapı ve görevlerini kavrar.
6.1.4.4. Kan grupları arasındaki kan alışverişini kavrar.
a. Kan gruplarında moleküler temellere girilmez.
b. Alyuvarlarda hemoglobin ile gaz alışverişine değinilmez.
c. Kan alışverişinin, uygulamalarda aynı gruplar arasında yapılması esas alındığından
“genel alıcı” ve “genel verici” ifadeleri kullanılmaz.
6.1.4.5. Kan bağışının toplum açısından önemini araştırarak fark eder.
6.1.4.6. Dolaşım sisteminin sağlığını korumak için yapılması gerekenleri araştırma verilerine
dayalı olarak tartışır.
6.2. Kuvvet ve Hareket / Fiziksel Olaylar
Bu ünitede öğrencilerin; kuvvetin özelliklerini fark etmeleri, bileşke kuvveti deneyle ve çizimle
göstermeleri, dengelenmiş ve dengelenmemiş kuvvetleri ve bunların cisimlere etkilerini keşfetmeleri;
sabit süratli hareket için yol, zaman ve sürat arasındaki ilişkiyi kavramaları, bu ilişkiyi grafik
üzerinde göstermeleri ve grafikleri yorumlamaları amaçlanmaktadır.
6.2.1. Bileşke Kuvvet
Önerilen Süre: 8 ders saati
Konu/Kavramlar: Kuvvetin özellikleri (yön, doğrultu, büyüklük), bileşke kuvvet (net kuvvet),
aynı doğrultulu ve aynı yönlü kuvvetlerde bileşke kuvvet, aynı doğrultulu
ve zıt yönlü kuvvetlerde bileşke kuvvet, dengelenmiş ve dengelenmemiş
kuvvetler
6.2.1.1. Bir cisme etki eden kuvvetin yönünü, doğrultusunu ve büyüklüğünü çizerek gösterir.
6.2.1.2. Bileşke kuvveti açıklar.
6.2.1.3. Bir cisme etki eden birden fazla kuvveti deneyle ve çizimle gösterir.
6.2.1.4. Dengelenmiş ve dengelenmemiş kuvvetleri, cisimlerin hareket durumlarını gözlemleyerek
keşfeder ve karşılaştırır.
6.2.2. Sabit Süratli Hareket
Önerilen Süre: 8 ders saati
Konu/Kavramlar: Yol, zaman, sürat (birimleri ve birbirine dönüşümleri), sabit süratli hareketi
yol-zaman ve sürat-zaman grafikleri
6.2.2.1. Sürati tanımlar ve birimini ifade eder.
Sürat birimleri olarak (metre/saniye) ve (kilometre/saat) dikkate alınır.
6.2.2.2. Yol, zaman ve sürat arasındaki ilişkiyi grafik üzerinde gösterir ve yorumlar.
Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı
6. Sınıf 23
6.3. Maddenin Tanecikli Yapısı / Madde ve Değişim
Bu ünitede öğrencilerin; maddelerin hareketli taneciklerden oluştuğunu; maddede meydana
gelen değişimleri, fiziksel ve kimyasal değişim olarak sınıflandırmaları; kütle ve hacmi kullanarak
maddenin yoğunluğunu hesaplayıp yoğunluğun canlılar için önemini kavraması amaçlanmaktadır.
6.3.1. Maddenin Tanecikli Yapısı
Önerilen Süre: 6 ders saati
Konu/Kavramlar: Tanecikli yapı, boşluklu yapı, hareketli yapı
6.3.1.1. Maddelerin; tanecikli, boşluklu ve hareketli yapıda olduğunu kavrar.
Hareketli yapı ile ilgili titreşim, öteleme ve dönme kavramlarına değinilir.
6.3.1.2. Hâl değişimine bağlı olarak maddenin tanecikleri arasındaki boşluk ve hareketliliğin
değiştiğini kavrar.
6.3.2. Fiziksel ve Kimyasal Değişmeler
Önerilen Süre: 6 ders saati
Konu/Kavramlar: Fiziksel değişme, kimyasal değişme
6.3.2.1. Fiziksel ve kimyasal değişim arasındaki farkları, çeşitli olayları gözlemleyerek açıklar.
6.3.3. Yoğunluk
Önerilen Süre: 8 ders saati
Konu/Kavramlar: Yoğunluk, yoğunluk birimi
6.3.3.1. Yoğunluğu tanımlar ve birimini belirtir.
a. Yoğunluğun madde için ayırt edici bir özellik olduğu vurgulanır.
b. Yoğunluğun birimi olarak g/cm3 kullanılır.
6.3.3.2. Tasarladığı deneyler sonucunda çeşitli maddelerin yoğunluklarını hesaplar.
6.3.3.3. Birbiri içinde çözünmeyen sıvıların yoğunluklarını deney yaparak karşılaştırır.
6.3.3.4. Suyun katı ve sıvı hâllerine ait yoğunlukları karşılaştırarak bu durumun canlılar için
önemini sorgular.
6.4. Işık ve Ses / Fiziksel Olaylar
Bu ünitede öğrencilerin; ışığın düzgün ve pürüzlü yüzeylerdeki yansımalarıyla ilgili olarak gelen
ışın, yansıyan ışın ve yüzeyin normali arasındaki ilişkiyi keşfetmeleri; sesin yansıması, soğrulması
bağlamında ses yalıtımı ve ses yalıtımı için geliştirilen teknolojiler hakkında bilgi, beceri ve tutum
kazanmaları hedeflenmektedir.
Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı
24 6. Sınıf
6.4.1. Işığın Yansıması
Önerilen Süre: 6 ders saati
Konu/Kavramlar: Düzgün yansıma, dağınık yansıma, gelen ışın, yansıyan ışın, normal, gelen
ışın, yansıyan ışın ve yüzeyin normali arasındaki ilişki
6.4.1.1. Işığın düzgün ve pürüzlü yüzeylerdeki yansımalarını gözlemler ve ışınlar çizerek
gösterir.
6.4.1.2. Işığın yansımasında gelen ışın, yansıyan ışın ve yüzeyin normali arasındaki ilişkiyi
açıklar.
6.4.2. Sesin Maddeyle Etkileşmesi
Önerilen Süre: 6 ders saati
Konu/Kavramlar: Sesin yansıması, sesin soğrulması, ses yalıtımı
6.4.2.1. Sesin madde ile etkileşimi sonucunda oluşabilecek durumları kavrar.
6.4.2.2. Sesin yayılmasını önlemeye yönelik tahminlerde bulunur ve tahminlerini test eder.
6.4.2.3. Ses yalıtımının önemini açıklar ve ses yalıtımı için geliştirilen teknolojik ve mimari
uygulamalara örnekler verir.
6.5. Bitki ve Hayvanlarda Üreme, Büyüme ve Gelişme / Canlılar ve Hayat
Bu ünitede öğrencilerin; bitki ve hayvanlardaki üreme, büyüme ve gelişme süreçlerini karşılaştırmaları,
büyüme ve gelişmeye etki eden faktörleri keşfetmeleri ve bir bitki veya bir hayvanın
bakımını üstlenmeleri ve sorumluluk kazanmalarına ilişkin bilgi ve beceriler kazanmaları amaçlanmaktadır.
6.5.1. Bitki ve Hayvanlarda Üreme, Büyüme ve Gelişme
Önerilen Süre: 16 ders saati
Konu/Kavramlar: Eşeysiz üreme (vejetatif üreme, bölünme, tomurcuklanma ve rejenerasyon),
eşeyli üreme, büyüme ve gelişme
6.5.1.1. Bitki ve hayvanlardaki üreme çeşitlerini karşılaştırır.
a. Eşeyli üreme türlerine girilmez fakat eşeysiz üreme türlerine örnek verilerek değinilir.
b. Metagenez (döl almaşı) konularına girilmez.
6.5.1.2. Bitki ve hayvanlardaki büyüme ve gelişme süreçlerini örnekler vererek açıklar.
Çiçekli bir bitki örneği üzerinde durulur.
6.5.1.3. Bitki ve hayvanlarda büyüme ve gelişmeye etki eden faktörleri açıklar.
6.5.1.4. Bir bitki ya da hayvanın bakımını üstlenir ve gelişim sürecini rapor eder.
Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı
6. Sınıf 25
6.6. Madde ve Isı / Madde ve Değişim
Bu ünitede öğrencilerin; ısı iletimi ve yalıtımını irdeleyerek ısı yalıtım teknolojisinin aile ve
ülke ekonomisine katkısını, yakıt türlerini, ısı amaçlı kullanılan yakıtların çevre üzerindeki etkilerini
kavraması amaçlanmaktadır.
6.6.1. Madde ve Isı
Önerilen Süre: 8 ders saati
Konu/Kavramlar: Isı iletkenliği, ısı yalıtkanlığı, ısı yalıtımı, ısı yalıtım malzemeleri
6.6.1.1. Maddeleri, ısı iletimi bakımından sınıflandırır.
6.6.1.2. Binalarda ısı yalıtımının önemini, aile ve ülke ekonomisi ve kaynakların etkili kullanımı
bakımından tartışır.
6.6.1.3. Binalarda kullanılan ısı yalıtım malzemelerinin seçilme ölçütlerini belirler.
6.6.1.4. Alternatif ısı yalıtım malzemeleri geliştirir.
6.6.2. Yakıtlar
Önerilen Süre: 8 ders saati
Konu/Kavramlar: Katı yakıtlar, sıvı yakıtlar, gaz yakıtlar
6.6.2.1. Yakıtları, katı, sıvı ve gaz yakıtlar olarak sınıflandırarak yaygın olarak kullanılan
yakıtlara örnekler verir.
Fosil yakıtların sınırlı olduğu ve bu nedenle yenilenemez enerji kaynakları olarak
nitelendirildiği belirtilerek yenilenebilir enerji kaynaklarının önemi vurgulanır.
6.6.2.2. Farklı türdeki yakıtların ısı amaçlı kullanımının, insan ve çevre üzerine etkilerini
araştırır ve sunar.
6.6.2.3. Soba ve doğal gaz zehirlenmeleri ile ilgili alınması gereken tedbirleri araştırır ve
rapor eder.
6.7. Elektriğin İletimi / Fiziksel Olaylar
Bu ünitede öğrencilerin; elektriksel direncin bağlı olduğu faktörler, elektrik enerjisinin iletiminin
hangi maddelerle sağlanacağı, iletkenlerin özelliklerinin, değişiminin devrede ne gibi etkiler oluşturacağı,
iletken ve yalıtkan maddelerin günlük yaşamda hangi amaçlar için kullanıldığı hakkında bilgi
ve beceriler kazanmaları amaçlanmaktadır.
6.7.1. İletken ve Yalıtkan Maddeler
Önerilen Süre: 6 ders saati
Konu/Kavramlar: İletken maddeler, yalıtkan maddeler, iletken ve yalıtkan maddelerin
kullanım alanları
Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı
26 6. Sınıf
6.7.1.1. Tasarladığı elektrik devresini kullanarak maddeleri, elektriği iletme durumlarına
göre sınıflandırır.
6.7.1.2. Maddelerin elektriksel iletkenlik ve yalıtkanlık özelliklerinin hangi amaçlar için kullanıldığını
günlük yaşamdan örneklerle açıklar.
6.7.2. Elektriksel Direnç ve Bağlı Olduğu Faktörler
Önerilen Süre: 10 ders saati
Konu/Kavramlar: Elektriksel direnç, elektriksel direncin bağlı olduğu faktörler (kesit alanı,
uzunluk, iletkenin cinsi)
6.7.2.1. Bir elektrik devresindeki ampulün parlaklığının bağlı olduğu değişkenleri tahmin
eder ve tahminlerini deneyerek test eder.
a. Ampulün parlaklığının değiştirilmesinde devredeki iletkenin uzunluğu, dik kesit
alanı ve iletkenin cinsi değişkenleri üzerinde durulur.
b. Elektriksel direnç ve bağlı olduğu faktörlerle ilgili olarak matematiksel bağıntıya
girilmez.
6.7.2.2. Elektriksel direnci ifade ederek bir iletkenin direncini ölçer ve birimini belirtir.
a. Ohm Yasası’na girilmez.
b. Elektriksel direnç; “maddelerin, elektrik enerjisinin iletimine karşı gösterdikleri
zorluk” olarak tanımlanır.
c. Akım kavramına girilmez.
6.7.2.3. Ampulün de bir iletken telden oluştuğunu ve bir direncinin olduğunu fark eder.
6.8. Dünyamız, Ay ve Yaşam Kaynağımız Güneş / Dünya ve Evren
Bu ünitede öğrencilerin; Dünya, Güneş ve Ay’ın göreli boyut ve biçimleri ile Dünya’mızın katmanlarını
tanıyıp kavraması, Ay’ın dönme ve dolanma hareketlerini açıklayarak bir model oluşturması,
Dünya ve Ay arasında hareket ilişkisi kurabilmesi, bu ilişkinin yol açtığı sonuçlar ve bunların
günlük yaşama etkisi hakkında bilgi ve beceriler kazanmaları hedeflenmektedir.
6.8.1. Dünya, Güneş ve Ay’ın Şekil ve Büyüklüklerinin Karşılaştırılması
Önerilen Süre: 4 ders saati
Konu/Kavramlar: Dünya, Güneş ve Ay’ın şekil ve büyüklükleri
6.8.1.1. Dünya, Güneş ve Ay’ın şekil ve büyüklüklerini, oluşturduğu modeli kullanarak
karşılaştırır.
Büyüklük karşılaştırması yapılırken sayısal veriler kullanılmaz, sadece birbirine
göre büyüklükleri esas alınır.
Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı
6. Sınıf 27
6.8.2. Dünyamızın Katman Modeli
Önerilen Süre: 6 ders saati
Konu/Kavramlar: Taş küre, su küre, hava küre, ateş küre, ağır küre
6.8.2.1. Dünya’nın yapısını temsil eden katman modelini açıklar ve bu katmanları genel
özelliklerine göre karşılaştırır.
Karşılaştırmada temel özellikler esas alınır; sıcaklık, kalınlık vb. detaylara girilmez.
6.8.3. Dünyamızın Uydusu Ay
Önerilen Süre: 6 ders saati
Konu/Kavramlar: Ay’ın hareketleri, dönme hareketi, dolanma hareketi, Ay’ın evreleri
6.8.3.1. Ay’ın kendi etrafında dönerken aynı zamanda da Dünya etrafında dolandığını ifade
ederek; bu hareketleri temsil bir model oluşturur ve sunar.
Ay’ın Dünya’nın uydusu olduğu belirtilir.
6.8.3.2. Güneş’ten aldığı ışığı yansıtan Ay’ın, evrelerini ifade eder ve evrelerin görülme
sebebini Ay’ın Dünya etrafındaki dolanma hareketi ile ilişkilendirir.
Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı
28 6. Sınıf
7. sınıf seviyesinde öğrencilerin, sindirim, boşaltım, denetleyici ve düzenleyici sistemler ve duyu
organlarına ait yapı ve organlar; ekosistem; biyo-çeşitlilik; çevre sorunları; atomun yapısı, element,
bileşik ve karışımlar ve özellikleri; evsel katı ve sıvı atıkların kontrol edilmesi, geri dönüşüm ve yeniden
kullanma; kütle ve ağırlık, katı basıncı, kuvvet-iş ve enerji arasındaki ilişki; enerjinin korunumu;
ampullerin seri ve paralel bağlanması; elektrik enerjisinin dönüşümü ve teknolojik uygulamaları;
ayna çeşitleri ve kullanım alanları; ışığın soğrulması, cisimlerin renkli görünmeleri ve Güneş enerjisinden
yararlanma yolları; gök cisimlerini tanıma, teleskop ve uzay araştırmaları hakkında bilgi,
beceri ve tutuma sahip olmaları beklenmektedir.
7. SINIF FEN BİLİMLERİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI
7. Sınıf 29
7.1. Vücudumuzdaki Sistemler/ Canlılar ve Hayat
Bu ünitede öğrencilerin; sindirim, boşaltım, denetleyici ve düzenleyici sistemleri ve bu sistemlere
ait yapı ve organları tanımaları; duyu organları, yapıları ve aralarındaki ilişkiyi fark etmeleri
ve bunların sağlığının korunması için yapılması gerekenlere yönelik bilgi ve beceriler kazanmaları
amaçlanmaktadır.
7.1.1. Sindirim Sistemi
Önerilen Süre: 6 ders saati
Konu/Kavramlar: Sindirim sistemini oluşturan yapı ve organlar, fiziksel (mekanik) ve kimyasal
sindirim, enzimler, karaciğer, pankreas, karaciğer ve pankreasın sindirimdeki
görevleri, sindirim sisteminin sağlığı
7.1.1.1. Sindirim sistemini oluşturan yapı ve organları model üzerinde göstererek açıklar.
Sindirime uğrayan besinlerin bağırsaklardan kana geçtiği vurgulanır.
Üniteler (Konu Alanları) ve Zaman Dağılımı
No Ünite / Konu Alanı Adı
Kazanım
Sayısı
Süre
Ders Saati Yüzde (%)
1 Vücudumuzdaki Sistemler / Canlılar ve Hayat 16 28 19,4
2 Kuvvet ve Enerji / Fiziksel Olaylar 9 24 16,6
3 Maddenin Yapısı ve Özellikleri / Madde ve Değişim 22 30 20,9
4 Aynalarda Yansıma ve Işığın Soğrulması / Fiziksel
Olaylar
6 16 11,1
5 İnsan ve Çevre İlişkileri / Canlılar ve Hayat 4 10 6,9
6 Elektrik Enerjisi / Fiziksel Olaylar 12 20 14,0
7 Güneş Sistemi ve Ötesi / Dünya ve Evren 9 16 11,1
Toplam 78 144 100
Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı
7.1.1.2. Besinlerin kana geçebilmesi için fiziksel ve kimyasal sindirime uğraması gerektiğini
kavrar.
a. Kimyasal ve fiziksel sindirimin tanımları verilir.
b. Kimyasal sindirim denklemlerine girilmez.
7.1.1.3. Enzimlerin kimyasal sindirimdeki fonksiyonlarını araştırır ve sunar.
Sindirimde görevli sindirim enzimlerine değinilmez.
7.1.1.4. Sindirim sisteminin sağlığının korunması için yapılması gerekenleri araştırma verilerine
dayalı olarak tartışır.
7.1.2. Boşaltım Sistemi
Önerilen Süre: 6 ders saati
Konu/Kavramlar: Boşaltım sistemini oluşturan yapı ve organlar, böbrekler, böbreklerin görevi,
boşaltım sistemi ve sağlığı
7.1.2.1. Boşaltım sistemini oluşturan yapı ve organları model üzerinde göstererek görevlerini
açıklar.
Böbreklerin boşaltım sistemindeki görev ve önemi vurgulanır fakat böbreğin ayrıntılı
yapısı verilmez.
7.1.2.2. Boşaltım sistemi sağlığının korunması için alınması gerekenleri, araştırma verilerine
dayalı olarak tartışır.
Böbrek nakli, böbrek yetmezliği, diyaliz, böbrek taşı vb. boşaltım sistemi sağlığını
ilgilendiren konulara değinilir.
7.1.3. Denetleyici ve Düzenleyici Sistemler
Önerilen Süre: 6 ders saati
Konu/Kavramlar: Sinir sistemi, sinir sisteminin bölümleri, merkezî ve çevresel sinir sistemi,
refleks, iç salgı bezleri, iç salgı bezlerinin görevleri, iç salgı bezlerinin sağlığı
7.1.3.1. Sinir sistemini, merkezî ve çevresel sinir sistemi olarak sınıflandırarak model üzerinde
gösterir ve görevlerini açıklar.
Beyincik ve omurilik soğanının ayrıntılı yapısına girilmez.
7.1.3.2. İç salgı bezlerinin vücuttaki yerlerini model üzerinde gösterir ve görevlerini açıklar.
a. İç salgı bezlerinin yapılarına girilmez.
b. Erkek ve dişi salgı bezleri ayrı şemalarda gösterilir.
7.1.3.3. İç salgı bezlerinin sağlığı için yapılması gerekenleri araştırma verilerine dayalı olarak
tartışır.
7.1.3.4. Denetleyici ve düzenleyici sistemlerin vücudumuzdaki diğer sistemlerin düzenli ve
eşgüdümlü çalışmasına olan etkisini tartışır.
Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı
30 7. Sınıf
7.1.4. Duyu Organları
Önerilen Süre: 8 ders saati
Konu/Kavramlar: Duyu organları ve yapıları, duyu organlarının sağlığı, duyu organları
arasındaki ilişki
7.1.4.1. Duyu organlarına ait yapıları model üzerinde gösterir ve açıklar.
Duyu organlarında bulunan özel almaçların uyarıları nasıl aldığı ve cevap verme
süreci açıklanır.
7.1.4.2. Koku alma ve tat alma duyuları arasındaki ilişkiyi, tasarladığı bir deneyle gösterir.
7.1.4.3. Duyu organlarındaki kusurlara ve bu kusurların giderilmesinde kullanılan teknolojilere
örnekler verir.
7.1.4.4. Duyu organlarının sağlığını korumak için alınması gereken tedbirleri tartışır.
7.1.4.5. Duyu organları ve sağlığı ile ilgili meslek gruplarını araştırır ve bu meslek gruplarının
toplum açısından önemini tartışır.
7.1.5. Organ Bağışı ve Organ Nakli
Önerilen Süre: 2 ders saati
Konu/Kavramlar: Organ bağışı, organ nakli
7.1.5.1. Organ bağışı ve organ naklinin toplumsal dayanışma açısından önemini kavrar.
7.2. Kuvvet ve Enerji / Fiziksel Olaylar
Bu ünitede öğrencilerin; kütle ve ağırlık, kuvvet ve katı basıncı arasındaki ilişki, katı basıncını etkileyen
faktörler, kuvvet-iş ve enerji arasındaki ilişki, enerji çeşitleri ve enerji dönüşümleri hakkında
bilgi ve beceriler kazanmaları amaçlanmaktadır.
7.2.1. Kütle ve Ağırlık İlişkisi
Önerilen Süre: 4 ders saati
Konu/Kavramlar: Kütle, ağırlık
7.2.1.1. Kütleye etki eden yerçekimi kuvvetini ağırlık olarak adlandırarak, ağırlığı bir kuvvet
olarak tanımlar ve büyüklüğünü dinamometre ile ölçer.
7.2.1.2. Kütle ve ağırlık kavramlarını karşılaştırır.
7.2.2. Kuvvet-Katı Basıncı İlişkisi
Önerilen Süre: 8 ders saati
Konu/Kavramlar: Basınç, katı basıncını etkileyen değişkenler (kuvvet, yüzey alanı), sıvı
basıncını etkileyen değişkenler (derinlik, sıvının cinsi), basıncın günlük yaşam
ve teknolojideki uygulamaları
Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı
7. Sınıf 31
7.2.2.1. Katı basıncını etkileyen değişkenleri deneyerek keşfeder ve bu değişkenler arasındaki
ilişkiyi analiz eder.
7.2.2.2. Sıvı basıncını etkileyen değişkenleri deneyerek keşfeder ve bu değişkenler arasındaki
ilişkiyi analiz eder.
a. Gazların da sıvılara benzer şekilde basınç uyguladıkları vurgulanır.
b. Sıvı ve gaz basıncını etkileyen değişkenlere ve matematiksel bağıntılara girilmez.
7.2.2.3. Katı, sıvı ve gazların basınç özelliklerinin günlük yaşam ve teknolojideki uygulamalarına
örnekler verir.
7.2.3. Kuvvet, İş ve Enerji İlişkisi
Önerilen Süre: 8 ders saati
Konu/Kavramlar: Fiziksel iş, kinetik enerji, potansiyel enerji, çekim potansiyel enerjisi, esneklik
potansiyel enerjisi
7.2.3.1. Fiziksel anlamda yapılan işin, uygulanan kuvvet ve alınan yolla doğru orantılı olduğunu
kavrar ve birimini belirtir.
7.2.3.2. Enerjiyi iş kavramı ile ilişkilendirir, kinetik ve potansiyel enerji olarak sınıflandırır.
Potansiyel enerji, çekim potansiyel enerjisi ve esneklik potansiyel enerjisi şeklinde
sınıflandırılır fakat matematiksel bağıntılara girilmez.
7.2.4. Enerji Dönüşümleri
Önerilen Süre: 4 ders saati
Konu/Kavramlar: Enerjinin korunumu, sürtünmeyle kinetik enerji kaybı
7.2.4.1. Kinetik ve potansiyel enerji türlerinin birbirine dönüştüğünü örneklerle açıklar ve
enerjinin korunduğu sonucunu çıkarır.
7.2.4.2. Sürtünme kuvvetinin kinetik enerji üzerindeki etkisini örneklerle açıklar.
a. Sürtünme kuvvetinin kinetik enerji üzerindeki etkisinin örneklendirilmesinde sürtünmeli
yüzeyler, hava direnci ve su direnci dikkate alınır.
b. Sürtünen yüzeylerin ısındığı, basit bir deneyle gösterilerek kinetik enerji kaybının
ısı enerjisine dönüştüğü çıkarımı yapılır.
7.3. Maddenin Yapısı ve Özellikleri / Madde ve Değişim
Bu ünitede öğrencilerin; atomun, proton, nötron ve elektrondan oluşan yapısını; elektron alış
verişi sonucu iyon oluşumunu; saf ve saf olmayan madde temelinde element, bileşik ve karışımları
sınıflandırması amaçlanmaktadır. Ayrıca, karışımların ayrıştırılmasında kullanılan bazı ayırma tekniklerini,
elementlerin sembollerini ve bileşiklerin formüllerini öğrenmesi, çözünme olayını, çözücü
ve çözünen moleküllerin ilişkisiyle açıklaması, evsel katı ve sıvı atıkların kontrol edilmesi, geri dönüşüm
ve yeniden kullanmanın önemini kavraması amaçlanmaktadır.
Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı
32 7. Sınıf
7.3.1. Maddenin Tanecikli Yapısı
Önerilen Süre: 6 ders saati
Konu/Kavramlar: Atom (çekirdek, katman, proton, nötron, elektron), iyon (katyon, anyon),
molekül
7.3.1.1. Atomun yapısını ve yapısındaki temel parçacıkları bilir.
7.3.1.2. Geçmişten günümüze atom kavramı ile ilgili düşüncelerin nasıl değiştiğini sorgular.
7.3.1.3. İyonların nasıl oluştuğunu kavrar, anyon ve katyonlara örnekler verir.
7.3.1.4. Aynı ya da farklı atomların bir araya gelerek molekül oluşturacağını kavrar.
7.3.1.5. Çeşitli molekül modelleri oluşturur ve sunar.
7.3.2. Saf Maddeler
Önerilen Süre: 4 ders saati
Konu/Kavramlar: Element, elementlerin sembolleri, bileşik, bileşik formülleri
7.3.2.1. Saf maddeleri, element ve bileşik olarak sınıflandırarak örnekler verir.
7.3.2.2. Periyodik sistemdeki ilk 18 elementin ve yaygın elementlerin isimlerini ve sembollerini
bilir.
7.3.2.3. Yaygın bileşik ve iyonların formül ve isimlerini bilir.
7.3.3. Karışımlar
Önerilen Süre: 6 ders saati
Konu/Kavramlar: Homojen karışım, çözelti (çözünen, çözücü), çözünme, çözünme hızına etki
eden faktörler, heterojen karışımlar
7.3.3.1. Karışımları, homojen ve heterojen olarak sınıflandırarak örnekler verir.
7.3.3.2. Homojen karışımların çözelti olarak da ifade edilebileceğini belirtir.
7.3.3.3. Günlük yaşamda karşılaştığı çözücü ve çözünenleri kullanarak çözelti hazırlar.
7.3.3.4. Çözünme hızına etki eden faktörleri deney yaparak belirler.
Temas yüzeyi, karıştırma ve sıcaklık faktörlerine değinilir.
7.3.4. Karışımların Ayrıştırılması
Önerilen Süre: 4 ders saati
Konu/Kavramlar: Buharlaştırma, yoğunluk farkı, damıtma
7.3.4.1. Karışımların ayrıştırılmasında kullanılabilecek bazı yöntemleri tahmin eder ve tahminlerini
test eder.
Karışımların ayrıştırılmasında kullanılabilecek yöntemlerden buharlaştırma, yoğunluk
farkı ve damıtma üzerinde durulur.
Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı
3. Sınıf 33
7.3.5. Evsel Atıklar ve Geri Dönüşüm
Önerilen Süre: 6 ders saati
Konu/Kavramlar: Evsel katı atık maddeler, evsel sıvı atık maddeler, geri dönüşüm,
yeniden kullanma
7.3.5.1. Evsel atıklarda geri dönüştürülebilen ve dönüştürülemeyen maddeleri ayırt eder.
7.3.5.2. Evsel katı ve sıvı atıkların geri dönüşümüne ilişkin proje tasarlar.
7.3.5.3. Geri dönüşümü, kaynakların etkili kullanımı açısından sorgular.
7.3.5.4. Yakın çevresinde atık kontrolü sorumluluğunu geliştirir.
7.3.5.5. Atık suların arıtımına yönelik model oluşturur ve sunar.
7.3.5.6. Geri dönüşüm tesislerinin ekonomiye katkısını tartışır.
7.3.5.7. Yeniden kullanılabilecek eşyalarını, ihtiyacı olanlara iletmeye yönelik proje geliştirir.
7.3.6. Kimya Endüstrisi
Önerilen Süre: 4 ders saati
Konu/Kavramlar: Kimya endüstrisi, kimya dernekleri, kimya sektörü
7.3.6.1. Yakın çevresindeki kimya endüstrisi alanındaki işletmelerin, toplum ve ülke ekonomisine
katkılarını fark eder.
7.3.6.2. Ülkemizdeki kimya endüstrisinin gelişimine katkı sağlayan resmi/özel kurum ve
sivil toplum kuruluşlarının yaptığı çalışmaları araştırır ve sunar.
7.4. Aynalarda Yansıma ve Işığın Soğrulması / Fiziksel Olaylar
Bu ünitede öğrencilerin; ayna çeşitleri ve kullanım alanları; ışığın soğrulması, bu bağlamda cisimlerin
renkli görünmeleri ve Güneş enerjisinden yararlanma yolları hakkında bilgi ve beceriler
kazanmaları hedeflenmektedir.
7.4.1. Aynalar
Önerilen Süre: 8 ders saati
Konu/Kavramlar: Düz ayna, çukur ayna, tümsek ayna
7.4.1.1. Ayna çeşitlerini gözlemler ve kullanım alanlarına örnekler verir.
7.4.1.2. Düz, çukur ve tümsek aynalarda oluşan görüntüleri karşılaştırır.
a. Özel ışınlarla görüntü çizimine girilmez.
b. Çukur aynada cismin görüntüsünün özelliklerinin (büyük/küçük, ters/düz) cismin
aynaya olan uzaklığına göre değişebileceği belirtilir.
Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı
34 7. Sınıf
7.4.2. Işığın Soğrulması
Önerilen Süre: 8 ders saati
Konu/Kavramlar: Işığın soğrulması, cisimlerin siyah, beyaz ve renkli görünmesi, güneş enerjisi
7.4.2.1. Işığın madde ile etkileşimi sonucunda madde tarafından soğrulabileceğini keşfeder.
7.4.2.2. Beyaz ışığın tüm ışık renklerinin bileşiminden oluştuğu sonucunu çıkarır.
7.4.2.3. Gözlemleri sonucunda cisimlerin, siyah, beyaz ve renkli görünmesinin nedenini,
ışığın yansıması ve soğrulmasıyla ilişkilendirir.
Renk filtrelerine girilmez.
7.4.2.4. Güneş enerjisinin günlük yaşam ve teknolojideki yenilikçi uygulamalarına örnekler
verir ve kaynakların etkili kullanımı bakımından Güneş enerjisinin önemini tartışır.
7.5. İnsan ve Çevre İlişkileri / Canlılar ve Hayat
Bu ünitede öğrencilerin; ekosistem ve ilgili kavramları açıklayabilmeleri, çevre sorunlarının neden
ve sonuçlarını sorgulayabilmeleri, biyo-çeşitlilik, nesli tükenen ve tükenme tehlikesi olan canlılar
ve bu canlı türlerini korumak için yapılması gerekenlere yönelik bilgi ve beceriler kazanmaları
amaçlanmaktadır.
7.5.1. Ekosistemler
Önerilen Süre: 4 ders saati
Konu/Kavramlar: Tür, habitat, popülasyon
7.5.1.1. Ekosistem, tür, habitat ve popülasyon kavramlarını tanımlar ve örnekler verir.
7.5.2. Biyo-çeşitlilik
Önerilen Süre: 6 ders saati
Konu/Kavramlar: Yerel ve küresel çevre sorunları, nesli tükenen canlılar, nesli tehlike altındaki
türler, bilinçsiz avlanma, türlerin korunması
7.5.2.1. Biyo-çeşitliliğin doğal yaşam için önemini sorgular.
7.5.2.2. Biyo-çeşitliliği tehdit eden faktörleri, araştırma verilerine dayalı olarak tartışır ve
çözüm önerileri üretir.
7.5.2.3. Ülkemizde ve Dünya’da nesli tükenen ya da tükenme tehlikesi ile karşı karşıya olan
bitki ve hayvanları araştırır ve örnekler verir.
Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı
7. Sınıf 35
7.6. Elektrik Enerjisi / Fiziksel Olaylar
Bu ünitede öğrencilerin; seri ve paralel bağlama; ampermetre, voltmetre kullanımı; Ohm Yasası;
elektrik enerjisinin teknolojik uygulamaları da dikkate alınarak ısı, ışık ve hareket enerjisine
dönüşümü hakkında bilgi ve beceriler kazanmaları hedeflenmektedir.
7.6.1. Ampullerin Bağlanma Şekilleri
Önerilen Süre: 12 ders saati
Konu/Kavramlar: Seri bağlama, paralel bağlama, elektrik akımı, ampermetre, gerilim
(potansiyel farkı), voltmetre, Ohm Yasası
7.6.1.1. Seri ve paralel bağlamanın nasıl olduğunu keşfeder, seri ve paralel bağlı ampullerden
oluşan bir devre şeması çizer.
7.6.1.2. Ampullerin seri ve paralel bağlandığı durumlardaki parlaklık farklılıklarını devre
üzerinde gözlemler ve sonucu yorumlar.
7.6.1.3. Elektrik enerjisi kaynaklarının elektrik devrelerine elektrik akımı sağladığını ve
elektrik akımının bir çeşit enerji aktarımı olduğunu bilir.
7.6.1.4. Ampermetreyi devreye seri bağlayarak okuduğu değeri akım şiddeti olarak adlandırır
ve birimini ifade eder.
7.6.1.5. Voltmetreyi devreye paralel bağlayarak devre uçları arasındaki gerilimi (potansiyel
farkı) ölçer ve birimini ifade eder.
7.6.1.6. Bir devre elemanının uçları arasındaki gerilim ile üzerinden geçen akım arasındaki
ilişkiyi deneyerek keşfeder.
7.6.1.7. Ampullerin seri ve paralel bağlandığı durumlardaki parlaklık farklılığının sebebini
elektriksel dirençle ilişkilendirir.
7.6.2. Elektrik Enerjisinin Dönüşümü
Önerilen Süre: 8 ders saati
Konu/Kavramlar: Elektrik enerjisinin ısı ve ışık enerjisine dönüşümü, elektrik enerjisinin
hareket enerjisine ve hareket enerjisinin elektrik enerjisine dönüşümü, güç
santralleri, elektrik enerjisinin bilinçli ve tasarruflu kullanımı
7.6.2.1. Elektrik enerjisinin ısı ve ışık enerjisine dönüştüğüne ilişkin deneyler yapar ve sonucu
gözlemler.
7.6.2.2. Elektrik enerjisinin ısı ve ışık enerjisine dönüşümünü temel alan teknolojik uygulamalara
örnekler verir.
Güvenlik açısından elektrik sigortasının önemi üzerinde durulur.
Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı
36 7. Sınıf
7.6.2.3. Elektrik enerjisinin hareket enerjisine, hareket enerjisinin de elektrik enerjisine dönüştüğünü
kavrar.
Robotların, elektrik enerjisinin, hareket enerjisine dönüşümü temel alınarak geliştirildiği
vurgulanır.
7.6.2.4. Güç santrallerinde elektrik enerjisinin nasıl üretildiğini araştırır ve sunar.
Güç santrallerinden hidroelektrik, termik, rüzgâr, jeotermal ve nükleer santrallere
değinilir.
7.6.2.5. Elektrik enerjisinin bilinçli ve tasarruflu kullanılmasının aile ve ülke ekonomisi bakımından
önemini tartışır.
a. Enerji verimliliği konusunda ülkemizdeki resmî kurumlar ve sivil toplum kuruluşları
tarafından yapılan çalışmalar ve elektrik enerjisi kullanımı bakımından
yapılması gerekenler belirtilir.
b. Kaçak elektrik kullanımının ülke ekonomisine verdiği zarar vurgulanır.
7.7. Güneş Sistemi ve Ötesi / Dünya ve Evren
Bu ünitede öğrencilerin; gök cisimlerini tanımaları, sistem kavramını anlamaları, teleskopun
önemli bir gözlem aracı olması münasebetiyle gök bilimdeki önemini kavramaları ve teknoloji boyutu
göz ardı edilmeden uzay araştırmalarının sağladığı katkılar hakkında bilgi ve beceriler kazanmaları
hedeflenmektedir.
7.7.1. Gök Cisimleri
Önerilen Süre: 6 ders saati
Konu/Kavramlar: Yıldız, takımyıldız, ışık yılı, gezegen, uzay, evren
7.7.1.1. Gök cisimlerini çıplak gözle gözlemler ve yaptığı araştırma sonucunda uzayda
gözleyebildiğinden çok daha fazla gök cismi olduğu sonucuna varır.
a. Evren kavramı, “aradaki boşluklarla birlikte gök cisimlerinin tümü”; uzay kavramı
ise “evrenin dünya dışında kalan kısmı” olarak tanımlanır.
b. Evrenin oluşumuyla ilgili olarak öne sürülen belli başlı görüşler belirtilir; fakat
detaylarına girilmez.
c. Güneşe çıplak gözle bakılmaması konusunda öğrenciler uyarılır. Çıplak gözle
uzun süreli gökyüzü gözlemi yapan bilim insanlarının görme yetisini kısmen ya
da tamamen kaybettiklerine yönelik bilim tarihinden örnekler üzerinde durulur.
7.7.1.2. Bilinen takımyıldızlarla ilgili araştırma yapar ve sunar.
a. Yıldızlar arasındaki mesafelerin “ışık yılı” adı verilen bir uzaklık ölçü birimiyle
ifade edildiği belirtilir.
b. Takımyıldızlarının Dünya’dan bakıldığındaki görüntülerine bakılarak yapılan
benzetmelerin, gökyüzü gözlemini kolaylaştırdığı belirtilir.
Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı
7. Sınıf 37
7.7.1.3. Yıldızlar ile gezegenleri karşılaştırır.
a. Güneş’in de bir yıldız olduğu vurgulanır.
b. Günlük yaşamda gökyüzü ile ilgili kullanılan ve kavram yanılgısı oluşturabilecek
bazı ifadelerin (yıldız kayması, kuyruklu yıldız, çoban yıldızı vb.) bilimsel açıklamaları
verilir.
7.7.2. Güneş Sistemi
Önerilen Süre: 6 ders saati
Konu/Kavramlar: Merkür, Venüs, Dünya, Mars, Jüpiter, Satürn, Uranüs, Neptün
7.7.2.1. Güneş sistemindeki gezegenleri, Güneş’e yakınlıklarına göre sıralayarak bir model
oluşturur ve sunar.
Milyarlarca gök cisimlerinden oluşan uzay adalarına “gök ada (galaksi)” denildiği
ve Güneş sisteminin, “Samanyolu” adı verilen gök adasında yer aldığı belirtilir.
7.7.2.2. Güneş sistemindeki gezegenleri birbirleri ile karşılaştırır.
a. Gezegenlerin karşılaştırılmasında birbirine göre büyüklükleri, doğal uydu sayıları
ve etraflarında halka olup-olmaması dikkate alınır.
b. Bulunduğu gök ada, sistem ve Güneş’e yakınlık sırası esas alınarak Dünyamızın
evrendeki yeri belirtilir.
7.7.3. Uzay Araştırmaları
Önerilen Süre: 4 ders saati
Konu/Kavramlar: Uzay teknolojisi, uzay kirliliği
7.7.3.1. Teleskopun ne işe yaradığını ve gök bilimin gelişimindeki önemini açıklar.
7.7.3.2. Uzay teknolojileri hakkında araştırma yapar ve teknoloji ile uzay araştırmaları arasındaki
ilişkiyi tartışır.
7.7.3.3. Gök bilimci (astronom) ve astronot arasındaki farkı kavrar.
Astrolojinin bir bilim dalı olmadığı ve bu bağlamda astrologların bilim insanı olmadıkları
vurgulanır.
7.7.3.4. Uzay kirliliğinin sebeplerini ifade ederek bu kirliliğin yol açabileceği olası sonuçları
tahmin eder.
Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı
38 7. Sınıf
8. sınıf seviyesinde öğrencilerden, DNA ve ilişkili kavramlar, insanda üreme, büyüme ve gelişme
süreçleri, besin zinciri ve bu zinciri oluşturan elemanlar, madde döngüleri, sürdürülebilir kalkınma
ve yaşam bilinci, biyo-teknoloji; elementler ve sınıflandırılması, periyodik sistem, kimyasal bağlar,
kimyasal tepkimeler, asit yağmurları, ısı-kütle-özısı-sıcaklık kavramları ve aralarındaki ilişkiler, hâl
değişimi; basit makineler, elektriklenme, mercek çeşitleri ve merceklerin kullanım alanları, sesin
sürati ile ses enerjisi, deprem ve hava olayları ile ilgili konularda bilgi, beceri ve tutum kazanmaları
beklenmektedir.
8. SINIF FEN BİLİMLERİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI
8. Sınıf 39
8.1. İnsanda Üreme, Büyüme ve Gelişme / Canlılar ve Hayat
Bu ünitede öğrencilerin; DNA ve genetik kod ile ilişkili kavramları açıklamaları ve aralarındaki
ilişkileri keşfetmeleri, mitoz ve mayoz bölünme aşamalarını tanımlayabilmeleri, insanın üreme, büyüme
ve gelişme süreçlerini açıklayabilmeleri ve ergen sağlığı için alınabilecek tedbirleri tartışmalarına
ilişkin bilgi ve beceriler kazanmaları amaçlanmaktadır.
8.1.1. DNA ve Genetik Kod
Önerilen Süre: 5 ders saati
Konu/Kavramlar: DNA’nın yapısı, DNA’nın kendini eşlemesi, nükleotid, gen, kromozom
8.1.1.1. Nükleotid, gen, DNA ve kromozom kavramlarını açıklar ve bu kavramlar arasında
ilişki kurar.
Bazların isimleri verilirken pürin ve pürümidin ayrımına girilmez.
8.1.1.2. DNA’nın yapısını model üzerinde gösterir ve DNA’nın kendini nasıl eşlediğini ifade
eder.
Üniteler (Konu Alanları) ve Zaman Dağılımı
No Ünite / Konu Alanı Adı
Kazanım
Sayısı
Süre
Ders Saati Yüzde (%)
1 İnsanda Üreme, Büyüme ve Gelişme / Canlılar ve Hayat 13 24 16,7
2 Basit Makineler / Fiziksel Olaylar 3 16 11,1
3 Maddenin Yapısı ve Özellikleri / Madde ve Değişim 16 24 16,7
4 Işık ve Ses / Fiziksel Olaylar 6 14 9,7
5 Canlılar ve Enerji İlişkileri / Canlılar ve Hayat 11 16 11,1
6 Maddenin Hâlleri ve Isı / Madde ve Değişim 7 16 11,1
7 Yaşamımızdaki Elektrik / Fiziksel Olaylar 6 16 11,1
8 Deprem ve Hava Olayları / Dünya ve Evren 16 18 12,5
Toplam 78 144 100
Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı
8.1.2. Mitoz
Önerilen Süre: 6 ders saati
Konu/Kavramlar: Hücre bölünmesi, mitozun evreleri, mitozda kromozomların önemi,
mitozun canlılar için önemi
8.1.2.1. Mitozun ne olduğunu kavrar ve canlılar için önemini açıklar.
8.1.2.2. Hücrenin, mitoz sırasında birbirini takip eden farklı evrelerden geçtiğini kavrar.
Mitoz evrelerinin sadece adları verilir.
8.1.3. Mayoz
Önerilen Süre: 6 ders saati
Konu/Kavramlar: Üreme hücrelerinin mayozla oluşumu, mayozun canlılar için önemi,
mayozu mitozdan ayıran özellikler
8.1.3.1. Mayozun ne olduğunu kavrar ve canlılar için önemini araştırır.
Mayoz evrelerinin adları verilmez.
8.1.3.2. Üreme ana hücrelerinde mayozun nasıl gerçekleştiğini model üzerinde gösterir.
8.1.3.3. Mayoz ve mitoz arasındaki farkları kavrar.
Mayoz ve mitoz arasındaki farklılıklar verilirken, bölünme evrelerindeki farklılıklara
değinilmez.
8.1.4. İnsanda Üreme, Büyüme ve Gelişme
Önerilen Süre: 4 ders saati
Konu/Kavramlar: İnsanda üreme, insanda üremeyi sağlayan yapı ve organlar, sperm/
yumurta/ zigot/embriyo ve bebek arasındaki ilişki
8.1.4.1. İnsanda üremeyi sağlayan yapı ve organları şema üzerinde göstererek açıklar.
Üreme organ ve hücrelerinin yapıları verilmez.
8.1.4.2. Üreme organlarının neslin devamı için üreme hücrelerini oluşturduğunu ifade eder.
8.1.4.3. Sperm, yumurta, zigot, embriyo ve bebek arasındaki ilişkiyi yorumlar.
Embriyonun gelişim evrelerine girilmez.
8.1.4.4. Embriyonun sağlıklı gelişebilmesi için alınması gereken tedbirleri, araştırma verilerine
dayalı olarak tartışır.
Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı
40 8. Sınıf
8.1.5. Ergenlik ve Sağlık
Önerilen Süre: 3 ders saati
Konu/Kavramlar: Çocukluktan ergenliğe geçiş, ergenlik sağlığı
8.1.5.1. Çocukluktan ergenliğe geçişte oluşan bedensel ve ruhsal değişimleri tartışır.
8.1.5.2. Ergenlik döneminin sağlıklı bir şekilde geçirilebilmesi için nelerin yapılabileceğini,
araştırma verilerine dayalı olarak tartışır.
8.2. Basit Makineler / Fiziksel Olaylar
Bu ünitede öğrencilerin günlük yaşamda sıkça karşılaştıkları basit makine çeşitleri hakkında
bilgi ve beceriler kazanmaları amaçlanmaktadır.
8.2.1. Basit Makineler
Önerilen Süre: 16 ders saati
Konu/Kavramlar: Sabit makara, hareketli makara, palanga, kaldıraç, eğik düzlem, çıkrık, basit
makinelerin kullanım alanları
8.2.1.1. Basit makinelere örnekler verir ve sağladığı avantajları örneklerle açıklar.
a. Basit makinelerden, sabit makara, hareketli makara, palanga, kaldıraç, eğik düzlem
ve çıkrık üzerinde durulur.
b. Dişli çarklar, vida ve kasnakların da birer basit makine olduğu belirtilir.
c. Basit makinelerde işten kazanç olmadığı vurgulanır.
8.2.1.2. Basit makinelerin günlük yaşamdaki kullanım alanlarına örnekler verir.
8.2.1.3. Basit makinelerden yararlanarak günlük yaşamda iş kolaylığı sağlayacak bir düzenek
tasarlar ve yapar.
8.3. Maddenin Yapısı ve Özellikleri / Madde ve Değişim
Bu ünitede öğrencilerin; elementleri metal, ametal ve soygaz olarak sınıflandırarak yerlerini
periyodik sistemde göstermesi, kimyasal bağlar ile kimyasal tepkime arasında ilişki kurması, asitbaz
kavramları, asit-baz tepkimeleri, yanma tepkimeleri ve asit yağmurlarına ilişkin bilgi ve beceriler
kazanmaları amaçlanmaktadır.
8.3.1. Periyodik Sistem
Önerilen Süre: 4 ders saati
Konu/Kavramlar: Grup, periyot, elektron dağılımı
8.3.1.1. Geçmişten günümüze periyodik sistemin oluşturulma sürecini araştırır ve sunar.
8.3.1.2. Periyodik sistemde, grup ve periyotların nasıl oluşturulduğunu açıklar.
8.3.1.3. Periyodik sistemdeki ilk 18 elementin “elektron-katman ilişkisi” temelinde elektron
dağılımını yapar ve periyodik cetveldeki yerini bulur.
Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı
8. Sınıf 41
8.3.2. Elementlerin Sınıflandırılması
Önerilen Süre: 2 ders saati
Konu/Kavramlar: Metal, ametal, soygaz
8.3.2.1. Elementleri metal, ametal ve soygaz olarak sınıflandırarak özelliklerini karşılaştırır.
8.3.3. Kimyasal Bağ
Önerilen Süre: 4 ders saati
Konu/Kavramlar: İyonik bağ, kovalent bağ
8.3.3.1. Kimyasal bağ kavramını açıklayarak bağları iyonik ve kovalent karakterlerine göre
sınıflandırır.
8.3.4. Asitler ve Bazlar
Önerilen Süre: 6 ders saati
Konu/Kavramlar: Asit, baz, pH, asit yağmurları
8.3.4.1. Asit ve bazların genel özelliklerini kavrayarak günlük yaşamdan örnekler verir.
8.3.4.2. Maddelerin pH değerlerini kullanarak asitlik ve bazlık durumları hakkında çıkarımlarda
bulunur.
8.3.4.3. Asit ve bazların çeşitli maddeler üzerindeki etkilerini gözlemler.
8.3.4.4. Asit ve bazların temizlik malzemesi olarak kullanılması esnasında oluşabilecek
tehlikelerle ilgili gerekli tedbirleri alır.
8.3.4.5. Asit yağmurlarının oluşum sebeplerini ve sonuçlarını araştırarak sorunun çözümü
için öneriler üretir ve sunar.
8.3.5. Kimyasal Tepkimeler
Önerilen Süre: 4 ders saati
Konu/Kavramlar: Yanma tepkimeleri, asit-baz tepkimeleri, kütlenin korunumu
8.3.5.1. Kimyasal tepkimeleri, bağ oluşumu ve bağ kırılımı temelinde açıklar.
8.3.5.2. Kimyasal tepkime türlerini kavrar.
a. Kimyasal tepkime türlerinden sadece yanma ve asit-baz tepkimelerine değinilir.
b. Kimyasal tepkimelerin denkleştirilmesine girilmez.
8.3.5.3. Kimyasal tepkimelerde kütlenin korunduğu sonucunu çıkarır.
Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı
42 8. Sınıf
8.3.6. Türkiye’de Kimya Endüstrisi
Önerilen Süre: 4 ders saati
Konu/Kavramlar: İthal edilen kimyasal ürünler, ihraç edilen kimyasal ürünler, kimya temelli
meslekler
8.3.6.1. Ağırlıklı olarak ithal ve ihraç edilen kimyasal ürünleri karşılaştırarak Türkiye kimya
endüstrisinin işleyişini kavrar.
8.3.6.2. Geçmişten günümüze Türkiye’deki kimya endüstrisinin gelişimini sorgular.
8.3.6.3. Kimya endüstrisinde meslek dallarını araştırır ve gelecekteki yeni meslek alanlarının
neler olabileceği hakkında tahminlerde bulunur.
8.4. Işık ve Ses/ Fiziksel Olaylar
Bu ünitede öğrencilerin; ışıkta kırılma olayını kavramaları, ışığın merceklerde kırılmaya uğradığı,
mercek çeşitleri, merceklerin kullanım alanları; sesle ilgili olarak da sesin bir sürate sahip olduğu
ve bu süratin ortama göre değişiklik gösterebileceği, sesin, sahip olduğu sürati nedeniyle bir enerji
türü olarak tanımlanabileceği hakkında bilgi ve beceriler kazanmaları hedeflenmektedir.
8.4.1. Işığın Kırılması ve Mercekler
Önerilen Süre: 8 ders saati
Konu/Kavramlar: Işığın kırılması, mercekler (ince kenarlı mercekler, kalın kenarlı mercekler),
odak noktası
8.4.1.1. Ortam değiştiren ışığın izlediği yolu gözlemleyerek kırılma olayının sebebini ortam
değişikliği ile ilişkilendirir.
8.4.1.2. Işığın kırılmasını, ince ve kalın kenarlı mercekler kullanarak deneyle gözlemler.
8.4.1.3. İnce ve kalın kenarlı merceklerin odak noktalarını tespit ederek ormanlık alanlara
bırakılan cam atıklarının yangın riski oluşturabileceğini fark eder.
Kalın kenarlı merceklerin odak noktaları çizimle gösterilir.
8.4.1.4. Merceklerin günlük yaşam ve teknolojideki kullanım alanlarına örnekler verir.
8.4.2. Sesin Sürati
Önerilen Süre: 6 ders saati
Konu/Kavramlar: Sesin sürati, ses enerjisi
8.4.2.1. Sesin farklı ortamlardaki süratini karşılaştırır.
a. Sesin boşlukta neden yayılmadığı belirtilir.
b. Işık ve sesin havadaki sürati; şimşek ve yıldırım olayları ve sonradan duyulan gök
gürültüsü örneği üzerinden karşılaştırılır.
8.4.2.2. Sesin bir enerji türü olduğunu ve ses enerjisinin başka bir enerjiye dönüşebileceğini
kavrar.
Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı
8. Sınıf 43
8.5. Canlılar ve Enerji İlişkileri / Canlılar ve Hayat
Bu ünitede öğrencilerin; besin zinciri ve bu zinciri oluşturan elemanları açıklayabilmeleri ve elemanlar
arasındaki ilişkiyi keşfetmeleri, ekolojik yaşam içerisindeki madde döngülerini fark etmeleri,
sürdürülebilir kalkınma ve yaşam bilinci geliştirmeleri ve bu bağlamda kaynakları tasarruflu kullanmak
için önlemler almaları, biyo-teknoloji uygulamalarının farkında olmaları ve olumlu/olumsuz
etkilerini tartışmalarına ilişkin bilgi ve beceriler kazanmaları amaçlanmaktadır.
8.5.1. Besin Zinciri ve Enerji Akışı
Önerilen Süre: 4 ders saati
Konu/Kavramlar: Besin zinciri, üretici-tüketici-ayrıştırıcı, fotosentez ve önemi, fotosentez
denklemi, solunum
8.5.1.1. Besin zincirindeki üretici-tüketici-ayrıştırıcı ilişkisini kavrar ve örnekler verir.
8.5.1.2. Bitkilerde besin üretiminde fotosentezin önemini kavrar ve fotosentezin nasıl gerçekleştiğini
açıklar.
Fotosentezin yapay ışıkta da meydana geldiği vurgulanır.
8.5.1.3. Canlılarda solunumun önemini kavrar ve solunumun nasıl gerçekleştiğini açıklar.
a. Fotosentez ve solunumun kimyasal denklemine girilmez.
b. Bitkilerin gece ve gündüz solunum yaptığına değinilir.
c. Oksijenli ve oksijensiz solunum, evrelerine girilmeden verilir fakat açığa çıkan
enerji miktarları sayısal olarak belirtilmez.
8.5.2. Madde Döngüleri
Önerilen Süre: 4 ders saati
Konu/Kavramlar: Su döngüsü, oksijen döngüsü, azot döngüsü, karbon döngüsü
8.5.2.1. Madde döngülerini şema üzerinde göstererek açıklar.
8.5.2.2. Madde döngülerinin yaşam açısından önemini sorgular.
8.5.2.3. Ozon tabakasının seyrelme nedenlerini ve canlılar üzerindeki olası etkilerini araştırarak
sorunun çözümü için öneriler üretir ve sunar.
8.5.3. Sürdürülebilir Kalkınma
Önerilen Süre: 4 ders saati
Konu/Kavramlar: Sürdürülebilir yaşam, kaynakların tasarruflu kullanımı, geri dönüşüm
8.5.3.1. Kaynakların tasarruflu kullanımına yönelik proje tasarlar.
8.5.3.2. Katı atıkları geri dönüşüm için ayrıştırmanın önemini ve ülke ekonomisine katkısını,
araştırma verilerini kullanarak tartışır ve bu konuda çözüm önerileri sunar.
Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı
44 8. Sınıf
8.5.4. Biyo-teknoloji
Önerilen Süre: 4 ders saati
Konu/Kavramlar: Biyo-teknolojik çalışmalar, biyo-teknoloji uygulamalarının çevreye etkisi
8.5.4.1. Günümüzdeki biyo-teknoloji uygulamalarının olumlu ve olumsuz etkilerini, araştırma
verilerini kullanarak tartışır.
8.5.4.2. Biyo-teknoloji uygulamalarının geçmişten günümüze gelişimini araştırır ve rapor
eder.
8.5.4.3. Biyo-teknolojik çalışmalar ile ilgili meslek gruplarını araştırır ve bu meslek gruplarının
görev alanlarını açıklar.
8.6. Maddenin Hâlleri ve Isı / Madde ve Değişim
Bu ünitede öğrencilerin; ısı ile kütle, sıcaklık ve özısı arasındaki ilişkiyi kurması, alınan-verilen
ısıya bağlı olarak maddelerin hâl değiştirdiğini keşfederek maddelerin hâl değişim ısılarını hesaplamaları
ve hâl değişim grafiğini çizerek yorumlamaları amaçlanmaktadır.
8.6.1. Özısı
Önerilen Süre: 4 ders saati
Konu/Kavramlar: Özısı
8.6.1.1. Özısıyı tanımlar ve yaptığı deneylerle farklı maddelerin özısılarının farklı olabileceği
çıkarımında bulunur.
Özısının maddeler için ayırt edici özellik olduğu vurgulanır.
8.6.2. Isı Alış-verişi ve Sıcaklık Değişimi
Önerilen Süre: 6 ders saati
Konu/Kavramlar: Isı-kütle ilişkisi, sıcaklık-kütle ilişkisi, ısı-özısı ilişkisi
8.6.2.1. Isı ile özısı, kütle ve sıcaklık arasındaki ilişkiyi kavrar.
8.6.2.2. Isı alışverişi ile ilgili problemler çözer.
Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı
8. Sınıf 45
8.6.3. Maddenin Hâlleri ve Isı Alış-verişi
Önerilen Süre: 6 ders saati
Konu/Kavramlar: Erime/donma ısısı, buharlaşma/yoğunlaşma ısısı, ısınma-soğuma eğrileri
8.6.3.1. Hâl değişimi esnasında ısı alışverişi olduğu sonucuna varır.
Saf maddelerin hâl değişimi sırasında sıcaklığının sabit kaldığına değinilir.
8.6.3.2. Maddelerin hâl değişim ısılarını hesaplayarak sonucu yorumlar.
8.6.3.3. Maddelerin hâl değişim grafiğini çizer ve yorumlar.
8.6.3.4. Günlük yaşamda meydana gelen hâl değişimleri ile ısı alışverişini ilişkilendirir.
8.7. Yaşamımızdaki Elektrik / Fiziksel Olaylar
Bu ünitede öğrencilerin; elektrik yüklerini tanımaları, elektrik yükleri arasında itme ve çekme
kuvvetleri olduğunun farkına varmaları; cisimlerin, sahip oldukları elektrik yükü bakımından üç farklı
durumda olabileceklerini ve “topraklama” olayını kavramaları; elektroskopun, cisimlerin sahip olduğu
elektrik yüklerinin tespitinde kolaylık sağladığını deneyerek gözlemlemeleri hedeflenmektedir.
8.7.1. Elektrik Yükleri ve Elektriklenme
Önerilen Süre: 6 ders saati
Konu/Kavramlar: Elektrik yükleri, elektrik yükleri arasındaki itme ve çekme kuvvetleri,
elektriklenme çeşitleri
8.7.1.1. Elektriklenmeyi, teknolojideki ve bazı doğa olaylarındaki uygulamalarını gözlemleyerek
örneklendirir ve açıklar.
8.7.1.2. Elektrik yüklerini sınıflandırarak aynı ve farklı cins elektrik yüklerinin birbirlerine
etkisini deneyerek keşfeder.
8.7.1.3. Elektriklenme çeşitleriyle ilgili deneyler yapar ve sonuçlarını gözlemler.
8.7.2. Elektrik Yüklü Cisimler
Önerilen Süre: 10 ders saati
Konu/Kavramlar: Pozitif yüklü cisim, negatif yüklü cisim, nötr cisim, elektroskop, topraklama
8.7.2.1. Cisimleri, sahip oldukları elektrik yükleri bakımından sınıflandırır.
Özellikle nötr cismin, yüksüz cisim anlamına gelmediği; nötr cisimlerde pozitif ve
negatif yük miktarlarının eşit olduğu vurgusu yapılır.
8.7.2.2. Elektroskopun kullanım amacını bilir ve çalışma prensibini gösterir.
8.7.2.3. Topraklama olayının ne olduğunu keşfeder ve günlük yaşam ve teknolojideki uygulamalarını
dikkate alarak can ve mal güvenliği açısından önemini tartışır.
Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı
46 8. Sınıf
8.8. Deprem ve Hava Olayları / Dünya ve Evren
Bu ünitede öğrencilerin; depremle ilgili temel kavramları bilmeleri, ülkemizdeki fay hatları
hakkında bilgi sahibi olmaları, deprem tehlikesine karşı alınabilecek önlemler ve deprem anında
yapılması gerekenler hakkında bir farkındalık oluşturulması amaçlanmaktadır. Ayrıca öğrencilerin,
atmosferde gerçekleşen hava olaylarının sebepleri, çeşitleri, hava tahminlerinin nasıl yapıldığı, iklim
ve küresel iklim değişiklikleri hakkında bilgi ve beceriler kazanmaları hedeflenmektedir. Bununla
birlikte deprem bilimi, meteoroloji ve iklim bilimi ile ilgili olarak öğrencilere kariyer bilinci kazandırılması
amaçlanmaktadır.
8.8.1. Depremle İlgili Temel Kavramlar
Önerilen Süre: 6 ders saati
Konu/Kavramlar: Deprem bilimi (sismoloji), deprem bilimci (sismolog), artçı deprem, öncü
deprem, şiddet, büyüklük, fay hattı, fay kırılması, deprem bölgesi
8.8.1.1. Depremle ilgili temel kavramları bilir.
Deprem bilimi, deprem bilimci, artçı deprem, öncü deprem, şiddet, büyüklük, fay
hattı, fay kırılması ve deprem bölgesi kavramları üzerinde durulur.
8.8.1.2. Deprem biliminin bir bilim dalı olduğunu ve bu alanda çalışan uzmanlara deprem
bilimci adı verildiğini bilir.
8.8.1.3. Türkiye’nin deprem bölgeleriyle fay hatları arasında ilişki kurar.
8.8.1.4. Depremlerin sebepleri ve yol açacağı olumsuz sonuçları tartışır.
Depremlere fayların yanında volkanik faaliyetlerin ve arazi çöküntülerinin de neden
olduğu üzerinde durulur.
8.8.1.5. Deprem tehlikesine karşı alınabilecek önlemleri ve deprem anında yapılması gerekenleri
tartışır.
8.8.2. Hava Olayları
Önerilen Süre: 4 ders saati
Konu/Kavramlar: Rüzgâr, yağmur, kar, dolu, sis, hava tahmini, meteoroloji, meteorolog
8.8.2.1. Havanın temel bileşenlerini bilir.
Havanın; azot, oksijen, karbondioksit ve su buharından oluşan bir karışım olduğu
vurgulanır.
8.8.2.2. Hava olaylarını gözlemleyerek kaydeder ve hava olaylarının değişken olduğu sonucuna
varır.
8.8.2.3. Hava olaylarının sebeplerini günlük sıcaklık farklılıkları ve oluşan alçak ve yüksek
basınç alanlarıyla açıklar.
Hava olayları; rüzgâr, yağmur, kar, dolu, sis ve kırağı ile sınırlandırılır.
Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı
8. Sınıf 47
8.8.2.4. Hava olaylarının, yeryüzü şekillerinin oluşumu ve değişimindeki etkisine ilişkin
örnekler verir.
8.8.2.5. Hava tahminlerinin günlük yaşantımızdaki yeri ve önemini tartışır.
8.8.2.6. Meteorolojinin bir bilim dalı olduğunu ve bu alanda çalışan uzmanlara meteorolog
adı verildiğini bilir.
8.8.3. Mevsimlerin Oluşumu
Önerilen Süre: 4 ders saati
Konu/Kavramlar: Dünya’nın dönme ekseni, mevsimlerin oluşumu
8.8.3.1. Mevsimlerin oluşum sebebini, Dünya’nın dönme ekseninin eğikliği ve Güneş etrafındaki
dolanmasıyla ilişkilendirir.
8.8.3.2. Dünya’nın dönme ekseninin eğikliğini dikkate alarak Güneş etrafındaki dolanma
hareketine ait bir model oluşturur ve sunar.
8.8.4. İklim
Önerilen Süre: 4 ders saati
Konu/Kavramlar: İklim, iklim bilim- iklim bilimci, küresel iklim değişiklikleri
8.8.4.1. İklim ve hava olayları arasındaki farkı açıklar.
8.8.4.2. İklim bilimin (klimatoloji) bir bilim dalı olduğunu ve bu alanda çalışan uzmanlara
iklim bilimci (klimatolog) adı verildiğini bilir.
8.8.4.3. Küresel iklim değişikliklerinin nedenlerini ve olası sonuçlarını araştırır ve sunar.
Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı
48 8. Sınıf
About these ads